گروه شيعه و سنى در كنار هم تحصيل كردهاند . صدها عالم ، فقيه ، مفسر و دانشمند از هر دو گروه از اين خطه برخاستهاند ؛ بههمينجهت آن شهر را دار الفقاهه و يا دار الاجتهاد ناميدهاند .
موقعيّت جغرافيايى بلخ
بلخ از اقليم چهارم است . طولش از جزاير خالدات « فاما » [ 81 درجه و 41 دقيقه ] و عرض از خط استوا « لوما » [ 36 درجه و 41 دقيقه ] است . « 1 » ابو الفداء آن را از بيست و دومين اقليم از اقليمهاى عرضى خراسان دانسته ، طول و عرض جغرافيايى آن را به صورت : « صا » [ 91 درجه و صفر دقيقه ] و عرض « لوما » [ 36 درجه و 41 دقيقه ] از اقليم چهارم ذكر مىكند . « 2 »
ابن خردادبه ، در كتاب المسالك و الممالك ، مشرق را به دو قسمت تقسيم كرده است :
بخش اول خراسان ، بخش دوم ماوراءالنهر . خراسان ، داراى چهار مرزبان بوده است : 1 - مرزبان مروشاهجان و اعمال آن ؛ 2 - مرزبان بلخ و تخارستان ؛ 3 - مرزبان هرات و پوشنگ ؛ 4 - مرزبان بادغيس و سجستان . « 3 »
بلخ چهارمين ربع خراسان است و بلوكات آن عبارت است از : جوزجان ، طالقان ، گرزاوان ، فارياب ، ميمنه ، شبرغان ، انبار ، اندخوى ، تخارستان ، بغلان ، باميان ، سمنگان ، اندراب ، پنجشير ، لوالج ، مرغاب ، بلخاب ، سانچارك و درهصوف . « 4 »
اين سرزمين به دو بخش تقسيم مىشود : قسمت باخترى آن جوزجان و بخش خاورى ، ناحيهء تخارستان است . در سمت شمالى قباديان و وخش مىباشد كه هماكنون در خاك تاجيكستان واقع شده و هركدام ولايت پهناورى است . بلخ در جنوب آمو دريا واقع است كه از شمال به درياى آمو و ريگستانهاى خوارزم ، از جنوب به سلسله كوههاى
هامش
( 1 ) - نزهة القلوب ، ص 190 ؛ بستان السياحه ، ص 183 .
( 2 ) - تقويم البلدان ، ص 534 .
( 3 ) - المسالك و الممالك ، ص 17 .
( 4 ) - جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 46 .