مسأله 34 - اگر دين درازا مدت مثل پنجاه سأله وبيشتر باشد ،
ومطمئن به قدرت بر أداء در موعد است ، ويا مىداند كه طلبكار از
طلب خود خواهد گذشت ، ويا بنا بر مسامحه دارد ( مثل مهريه
بعض زنان ) چنين ديني مانع از استطاعت نيست .
مسأله 35 - اگر شخص مالي دارد كه احتمال مىدهد كافى براي
حج باشد ، بنابر احتياط واجب فحص لازم است ، وپس از فحص
اگر يقين به استطاعت پيدا نكرد ، حكم به عدم استطاعت مىكند .
مسأله 36 - اگر هزينه رفت وبرگشت حج را داشته باشد ، وبه
مقدار رجوع به كفايت مال غائبى دارد كه بقاء آن مشكوك است ،
در صورت امكان احتياط واجب آن است كه نسبت به آن فحص
نمايد ، وبا عدم امكان فحص وجوب حج محل تأمل واشكال است .
زيرا موضوع حكم استطاعت است ، واستطاعت اثر عقلي بقاء مال
بوده ، واثر شرعي آن نيست ، بنابر اين با استصحاب بقاء مال به
جهت مثبت بودن آن ، نمىتوان شرعا استطاعت را اثبات نمود .
مسأله 37 - اگر در سالى كه استطاعت مال براي شخصي حاصل
شده است استطاعت طريقي وجود نداشته باشد ، جايز است آن مال
را به مصرف ديگرى برساند ، بلى اگر علم داشته باشد كه در آن سال
متمكن از رفتن به حج است ، جواز مصرف كردن وجه در غير حج
( خصوصا در أوان خروج مردم براي حج ) مشكل است ، واگر