حسام الدوله معزى ، نجف قلى [ ميرزا ]
نجف قلى ميرزا ( آقا سردار ) فرزند ابراهيم ميرزا ، فرزند بهرام معز الدوله ، فرزند عباس ميرزا ، فرزند فتحعلى شاه قاجار ، در سال 1303 هجرى قمرى ، در نجف متولد شد .
به زبانهاى عربى و انگليس و فرانسوى آشنايى كامل پيدا كرد . و به علت خدمت طولانى در وزارت امور خارجه ، ظاهرا از متون قراردادها و فرمانهاى بايگانى وزارت خارجه اطلاع داشت . و اين آگاهى در نوشتن كتابهايش به او كمك كرد . در شهريور 1354 خورشيدى ، 1257 جلد كتاب چاپى به زبانهاى فارسى و انگليسى و فرانسه به دانشگاه شيراز اهدا كرد .
حسام الدوله در ارديبهشت سال 1359 خورشيدى در تهران وفات يافت .
آثار بهجا مانده از او عبارتند از :
1 - تاريخ روابط سياسى ايران با دنيا در 2 جلد .
2 - تاريخ راهسازى در ايران .
3 - راز كاميابى ژابن .
4 - عالم حيوانات يا كليد دام و دد .
5 - ترجمهء كتاب تاريخ امريكا .
6 - ترجمهء كتاب تاريخ انگليس .
7 - ترجمهء كتاب تاريخ روسيه .
8 - ترجمهء كتاب پطر كبير .
9 - ترجمهء كتاب زندگى فردريك .
10 - ترجمهء كتاب زندگى ژوزفين و ناپلئون . [ 1 ]
هامش
[ 1 ] م : مجلهء آينده ، سال ششم ، شمارهء 8 - 7 .