آغاز : « حمدى منزّه از وصمت انقطاع سزاى بارگاه كليمى است كه انّ تذكرة للمتّقين نعت كلام . . . الخ » .
نسخه :
اينديا افيس ، ش 695 مورّخ 1194 ه ، ق ، شامل 236 ورق ، هر صفحه 15 سطر .
لطائف الخيال تأليف محمد بن محمد دارابى شيرازى متخلص به عارف در 1076 - 1078 ق .
تذكرهء عموميست كه به ترتيب نام شهرها مرتب شده و دو جلدست در يك مجلد شامل تراجم سيصد و پنجاه و هشت شاعر قديم و جديد از خواجه حافظ شيرازى تا مير - حسين قدسى كربلايى .
قسمت اعظم تراجم مختصرست و اشعار بالنسبه مفصل . نثر آن نيز خالى از تكلفى نيست .
عارف در زمان تأليف لطائف الخيال مقيم هندوستان بوده و چنان كه خود مذكور داشته است اين تذكره را در ميان سالهاى 1076 - 1078 در آن سامان و بعضى از جنگلها تأليف كرده .
وى از احوال شعراى ماضى چنان كه بايد اطلاعى نداشته و شايد هم وسيلهيى در اختيارش نبوده و تنها مأخذى را كه نام برده رسالهء فردوس است در تراجم سادات شوشتر تأليف مير علاء الدوله بن قاضى نور اللّه شوشترى . ولى قسمت عصرى آن بد نيست و چيزهايى در آن يافته مىشود كه در تذكرههاى ديگر نباشد .
بهطورىكه در فهرست صاحبان تراجم ملاحظه خواهد شد ، مؤلف مولد و موطن بعضى از شعراى مشهور را نمىدانسته و بخطا نوشته است .
جلد اول فاقد خطبه است و چنين آغاز مىشود :
« خواجه شمس الدّين محمد حافظ كلام معجز نظام حضرت ملك علّام »