آفاق نيز درهم آميخته ، و مؤلف در عين دانشاندوزى ، رنج سفر نيز بر خود نهاده و علاوه بر ديدن نقاط مختلف ميهن خويش ، از عراق و هندوستان و [ ماوراءالنهر ] نيز ديدن كرده ، و سوانح سفر خويش را ضمن آوردن ترجمهء بزرگان و دانشمندان هر ديار و بقاع متبركهء آن در كتاب گرانبهاى خود تعليق كرده است .
ازينروى كمتر كتابى از آثار دورهء قاجار هست كه در آن اين اندازه اطلاعات جامع و موثق در باب موضوعات مختلف بتوان بدست آورد ، . . . الخ »
طرائق الحقائق در زمان حيات مؤلف بقطع رحلى و خط نسخ در دو جزء بطبع سنگى رسيده است .
جزء اول مشتملست بر مقدمه و سه اصل و شش وصل و خاتمه در 264 صفحه ، تاريخ طبع : جمادىالآخرهء 1317 ه . ق .
جزء ثانى مشتملست بر شش وصل و يك خاتمه در تراجم اوليا و عرفا و شعرا و معاصران ، و احوالات مؤلف و شرح مسافرتهاى او ، و ذكر مشاهد و بقاع متبركه در دو مجلد .
مجلّد اول در 311 صفحه به ترتيب حروف تهجى از امام الثامن ابو الحسن - الرضا تا يونس بن يوسف الشيبانى ، تاريخ طبع : رجب 1318 ه . ق .
مجلّد آخر در 368 صفحه از شاه نور الدّين نعمة اللّه ولى تا ميرزا محمد حسين شمس العلماء گركانى ، تاريخ طبع : شعبان 1319 ه . ق .
در آغاز كتاب تقريظى بقلم ميرزا محمد حسين فروغى اصفهانى ملقب به ذكاء - الملك مدير دارالترجمهء دولتى ، به خط نستعليق مسطورست ، كه ضمن آن بانى طبع ( حسينقلى خان مخبر الدوله ) را نيز ستوده است .
در دنبال تقريظ مزبور ، تصوير سياهقلم مؤلف ، اثر خامهء مصوّر الملك چاپ شده است ، و در پايان هر قسمت ، فهرست مندرجات و اعلام مندرجست .
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 679
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٦٧٩