است بىنياز مىكند ، بلكه اطلاعات بسيار در باب مباحثت فقهى و نيز حكمت و فلسفه در اختيار دوستان اينگونه مباحث مىگذارد ، و علاوه بر تمام اين مباحث ، ذهن وقاد و نظر تيزبين مؤلف نيز در ماجراى مكابره ميان صوفى و فقيه و حكيم ، داورى مطمئن و بىطرف و فرزانه است ، كه قضاوتهاى او هرگز از دايرهء انصاف و رعايت حق و عدل منحرف نمىگردد .
اين مختصات ، جلد اول طرائق الحقائق را . . . به صورت دائرةالمعارفى در باب مقاصد صوفيان درآورده ، و حرفى را ناگفته و عقدهيى را ناگشاده و نكتهيى را شرح ناكرده و طرفى را نابسته نگذاشته است .
در مجلد دوم و سوم ، مؤلف باستقصا در باب سلسلههاى گوناگون تصوف ، شيعه و سنى پرداخته و اصول اعتقادات پيروان هر سلسله را بشرح باز نموده است ، منتهى جلد دوم خاص ترجمهء متقدمان و متوسطان و جلد سوم مختص شرح حال معاصران مؤلف و پيروان سلسلهء اوست .
مؤلف كتاب محمد معصوم شيرازى كه بنام طريقتى خويش معصوم عليشاه شهرت دارد ، از عارفان كامل ، و كاملان و اصل دوران خويش و قطب سلسلهء جليلهء نعمةاللهيه بوده است .
وى بنا بتصريح خويش در جلد سوم طرائق الحقائق در سحرگاه چهارشنبه چهاردهم ربيع الاول [ سال 1270 ] هجرى قمرى [ در شيراز ] در خاندانى كه پدر بر پدر اهل فضل و تقوى و علم و عرفان بودند ( و مؤلف ترجمهء آنان را بتفصيل تمام در سومين جلد تأليف خويش آورده است ) ديده بجهان گشود ، و از دوران كودكى به تحصيل علم و كسب معارف رسمى عصر خويش پرداخت .
اين مقدمهء مختصر را حوصلهء پرداختن بترجمهء مفصل مؤلف كتاب نيست ، خاصه آنكه مؤلف خود بجزئيات حوادث زندگى خويش در خاتمهء جلد سوم اشارت
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 677
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٦٧٧