سن صبى تا حال به تحصيل علوم و تكميل فضائل بجد تمام و جهد ما لا كلام مشغولى نموده ، تا آنكه از اكثر علوم بهرهمند گرديد ، و الحق در اكثر فنون بىمثل و بىهمتاست ، و از اقران و اكفا ممتاز و مستثنى ، و بىتكلف و مبالغه جامعيتى كه مشار اليه را حاصلست در مجموع بسيط زمين مثل وى كسى را نيست ، بلكه نزديك بوى نيز متصور نه . فضلاى دوران مشار اليه را در آن فنون مسلم مىدارند ، خصوصا در علم طب و رسوم تصوف و شيوهء موسيقى ، حاصل كه فضائل بسيار كسب كرده و در علم ادوار و موسيقى كارهاى نيك و عملهاى خوب ساخته و پرداخته ، چنانچه در آفاق شهرت تمام گرفته و در علم انشاء مهارتى بيش از وصف دارد ، و مدتهاست كه بقلم گوهرنگار ، رقم تأليف و تصنيف بر لوح بيان مىنگارد ، و از جملهء مصنفات اين ميرزاى فرخنده صفات ، شرح ديباچهء كتاب كلستانست كه قريب بسههزار بيت خواهد بود ، و فى الواقع قدرت طبيعت و قوت تنطق آن جناب در دقايق كلام و حقايق توحيد از آن رساله نيك معلوم مىشود ، و از بعضى ثقات چنين استماع افتاد كه بر رسالهء هيئت مولانا على قوشچى شرحى عربى نيز نوشتهاند ، و گويا قبل از وى كسى شرح عربى بر كتاب فارسى ننوشته ، و ديگر از جملهء مصنفات اين قدوهء بلغا كتاب اوصاف البلاد است كه مدتهاست بتتبع علم تاريخ و اخبار احوال ديار اشتغال دارد ، چه موضوع آن كتاب سحر آيين توصيف بلاد و عجايب و غرائب بلدانست ، و از هر نوع سخنان از ذكر شعرا و توصيف علما و فضلاى زمان مندرج در تحت آن ، و الحق در وضع و ترتيب آن كتاب گرامى اختراعى تازه و غريب و تتبعى بىاندازه كار فرمودهاند ، و طريق تصنيفش نزد فضلا و ظرفا مستعدانه است ، و خالى از اشكالى نيست ، ليكن تا غايت هيچ از آن نسخه بر منصهء ظهور جلوهگر نشد ، اميد كه باتمام آن كتاب يا بعضى از آن موفق گردد . اما طبعش در شاعرى شكفته است ، و بشعر عاشقانه و سخنان عارفانه نيكو مىرسد ، و غث و سمين سخن را چنان كه مىبايد مىداند ، و شيوهء عشق مكرر طى
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 453
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٤٥٣