سرگذشت دانشمندان زمان و شعرا و تأليفات و اشعار آنها را هم دارد .
فهرست مطالب و نام مؤلف و كتاب در ديباچه آمده است .
آغاز :
« افتتاح سخن آن به كه كنند اهل كمال * بثناى ملكالملك خداى متعال
پادشاهى كه بپيرايهء قدرش نرسد * از ازل تا به ابد و صمت نقصان و زوال
بلى اكسير اعظم كلام و كيمياى بزرگ سخنوران ايام ستايشى است كه خلاقان سخن خلقت نمايند » .
انجام : « للّه الحمد از يمن اقبال خسرو بىهمال شاهنشاه جهانپناه . . . گرگ غنم را نگهبانست ، و دزد مزدور كاروان . . .
فرد
مبادا بىتو هفت اقليم را نور * غبار چشم بد از دولتت دور
* * *
بر همين نكته ختم شد مقصود * للّه الحمد و العلى و الجود »
( قدتم الكتاب المستطاب فى سلخ شهر صفر المظفر سنهء 1259 .
فرد
سخن را بر سعادت ختم كردم * ورق كاينجا رسيد اندر نوردم
حرره العبد الاقل نصر اللّه التفرشى ) .