[ الف ]
احسن التواريخ تأليف حسن بيگ روملو در 985 ه . ق .
تاريخ عموميست شامل دوازده مجلد كه وقايع و سوانح را سالبهسال آورده و جلد دوازدهم آن كه در دستست مشتملست بر اخبار و آثار جهانبانى و كشورستانى شاه اسماعيل اول و وقايع زمان سلطنت شاهطهماسب صفوى و شاه اسماعيل ثانى تا جلوس سلطان محمد خدابنده كه بنام شاه اسماعيل ثانى تأليف شده و محتويست بر احوال سلاطين روميه و خوانين جغتاى و خانان اوزبكيه و مشاهير علما و امرا و وزرا و شعرا كه معاصر ايشان بودهاند ، از آغاز سنهء نهصد هجرى تا نهصد و هشتاد و پنج كه تاريخ اتمام تأليف است .
مؤلف در ذكر آل عثمان و مدت سلطنت ايشان از سنهء 980 ياد كرده چنين مىنويسد : « مدت سلطنتشان تا درين سال كه تاريخ هجرى بنهصد و هشتاد رسيده است ، دويست و نود و يك سال » .
( ص 433 )
اين مجلد در سال 1931 ميلادى بسعى و تصحيح چارلس نارمن سيدن در مطبعهء بپتست مشنپريس كلكته بطبع رسيده است ، ولى مغلوطست و سقطاتى نيز دارد .
درينجا يك صفحه از احسن التواريخ چاپى را نقل مىكنيم و سقطات را در ميان دو قلاب [ ] مىآوريم تا معلوم باشد ، تصحيح اغلاط را نيز بوسيلهء دو هلال ( ) نشان مىدهيم :
از وقايع سنهء 941 « چون مهمات مملكت خراسان بر وفق مرام بندگان دولتخواه فيصل يافت ، شاه