كه مؤلف آن را منسوخ گردانيده تعداد شعراى يد بيضا را به 1359 نفر رسانيده است كه با ابو الحسن شهيد بلخى آغاز مىشود .
آغاز : « بسمله ، نحمد من نظم الاشياء و علم آدم الاسماء » .
دربارهء تدوين نخستين گويد : راقم اين كلمات . . . را اكثر احوال در آينهء خيال منطبع مىشد كه مجموعهيى آراسته شود ، متضمن اخبار و اشعار شعراى حال و قدماى صاحب قال تا در سنهء ثلث و اربعين و مائة و الف ( 1134 ) هجرى عزيمت بنده از بلاد هند بديار سند بمحروسهء سيوستان . . . اتفاق افتاد ، . . . فىالجمله فرصتى دست داد . . . پس در اواسط سنهء خمس و اربعين و مائة و الف ( 1145 ) عنان همت تافتم ، قريب يك سال كار كردم ، و لمعهء نورى از تجلىگاه سخن بدست آوردم » .
و دربارهء تدوين دوم مىنويسد : « . . . پيش ازين به خدمت موزونان سلف و خلف پرداخته و تذكرة الشعرائى مسمى به يد بيضا محرّر ساخته ، اما آن نسخه نقش انگاره و تصوير تنگاره بود . لهذا بعد فراهم رسيدن برخى از مواد ، رنگ اصلاح ريخته شد و نقش ثانى به از اول برانگيخته ، و چون سخن رساتر از نشئهء شراب و سريعتر از پرتو آفتابست ، هر دو يد بيضا دستگاه شهرت بهمرساند ، و جابجا پرتو رواج افشاند » .
( سرو آزاد ، ص 1 ) .
و در جاى ديگر گويد : « . . . يد بيضا تأليف فقير در احوال شعراى سلف و خلف اول اين كتاب را در سيوستان ملك سند تأليف كردم ، و نسخهء آن ساير و داير شد ، و بعد معاودت از بلاد سند بديار هند آن نسخه را منسوخ ساخته ، نسخهء ديگر در سنهء ثمان و اربعين و مائة و الف ( 1148 ) نوشتم ، و اين مصراع تاريخ يافتم : طبع كليمم يد بيضا نمود » .
( خزانهء عامره ، ص 7 ) .
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 419
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٤١٩