عباسى » « 1 » راجع بتاريخ نه پسر شاهطهماسب اظهار دارد : -
« چون تاريخ تولد شاهزادگان كامگار سواى سه نفر شاهزادهء نامدار كه مرتبهء فرمانفرمائى يافتند به نظر كمترين نرسيده » « 2 » و مؤلف نفائس المآثر همه آن را نام برده است « 3 » .
عدهاى از شعراء را كه مؤلف شخصا مىشناخت و شفاها تلقى مىكرد و بر فوت ايشان سوگوارى نمود و از ايشان اشعار عوض كرد و ديگران از كسان مؤلف بودند . در موقعى كه همايون پادشاه بقزوين رفت امير يحيى ( پدر مؤلف ) را پيش او احضار نمودند اول الذكر از دانشمندى وى خوشحال شد « 4 » مؤلف شخصا پيش اكبر بادشاه مىبود و مدح او هم كرد و نفائس المآثر را بعد از اتمام به حضور بادشاه رسانيد و قبول خاطر وى گرديد و اشارت شد كه شجرهء شاهى آن دودمان عاليشان هم از صغار تا كبار در آن مندرج شود . مؤلف امر شاهى را « بوجه اليق » انجام داد « 5 » و از بابر تا اكبر همه اشخاص مهم كه به آن تبار عالىمقدار مربوط بودند بعنوان شاعر در معرض بيان آورد .
در ضمن احوال شعراى مهم مؤلف شرح تربيت ايشان و تابعيت و مربيان و روابط ايشان بديگر شعرا و آثار ايشان و اقلا يك قطعهء تاريخى هم دارد . مؤلف هر واقعه را به تفصيل نگاشته و در طى هريك واقعه قطعات تاريخى شامل كرده .
شرح احوال شعراى متقدم : -
در اثناى احوال شعراى معاصر به ترتيب الفباى كه از روى تخلص است مؤلف احوال عدهاى از شعراى متقدم مانند اوحدى اصفهانى ، جامى ، ميرحسينى ، امير خسرو ،
هامش
( 1 ) - ديباچهء تاريخ عالمآراى عباسى بقلم ايرج افشار ، ج 1 ص دو .
( 2 ) - ايضا ج 2 ، ص 125 .
( 3 ) - نفائس برگ 114 ( الف ) .
( 4 ) - نفائس برگ 236 ( الف ) .
( 5 ) - ايضا برگ 274 ( الف ) .