از اعاظم خوانين بوده و مدارس و مساجد و حمامات و دكاكين متعدده در آن سامان بنياد نهاده ، و بر مخارج موقوفات مقرر داشته ، و در سنهء 1257 رحلت يافته و عباسقلى خان كلهر برادر كهتر حاجى شهباز خان مرحوم ، مردى نيكونگار فضيلت شعار بود و شرحى بر تشريح الافلاك شيخ بهاء الدّين محمد العاملى نگاشته و در 1273 در شيراز برحمت ايزدى پيوسته ، على الجمله مصطفى قلى خان نيز مردى بانژاد ، نيك نهاد ، حليم ، كريم ، داناى رادست ، و همواره بسرهنگى فوج كلهر و حكومت آن ايل جليل مخصوص بوده ، درين اوقات به حكم نواب عماد الدوله امامقلى ميرزاى بن شاهزادهء مغفور دولتشاه مبرور كه حكمران آن صفحاتست ، ديوانبيگى آن ولاياتست ، و خود حسينقلى خان سابق الذكر در سنهء 1247 هجرى ولادت يافته ، و پدر نامور بتربيت وى جدّى بليغ بظهور آورده ، تا در عنفوان شباب ، در عوالم علوم خوضى و فحصى كامل كرده وجود خود را بحليهء كمالات محلّى ساخته ، بر امثال و اقران تقدم يافته ، درين ايام كه مدار سال هجرى بر يكهزار و دو صد و هفتاد و چهار سال امتداد گرفته ، با نواب عماد الدوله بدار الخلافهء رى آمد و بارى او مؤلف را بملاقات خود مشرّف كرد ، از سخنان دلاويز خود قصيدهيى چند برخواند كه مرا حيران ماند ، الحق جوانيست اديب مؤدب ، و مردى لبيب مهذب ، با طبعى وقاد و ذهنى نقاد ، و سليقهيى مستقيم و حافظهيى قوى و سرعت قلم و قدرت طبع ، و فصاحت بيان و طلاقت لسان ، به روزى يكهزار بيت تحرير كند كه در كمال خوبيست ، و با آنكه از عمرش بسى نرفته و هنوز از بيست به سى نرسيده ، صاحب تأليفات رايقه و تصنيفات فائقه از كتب نظم و نثر او بعضى بدين اسامى موسومست :
اول - نجات الثقلين فى مقتل الحسين .
دوم - مثنوى تمثال البديع به وزن مخزن الاسرار .
سيم - شكرستان به وزن حديقه .
چهارم - مثنوى نور اليقين بر وزن رمل .
پنجم - رسالهء باغستان بر شيوهء گلستان .
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 271
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٢٧١