عدم اطلاع يا عمدا بنا بر وجهى احوال آنها ثبت ننموده ، يا قابل و لايق داخل نمودن اسمشان در تذكره نديده ، الحاق و الصاق كنم ، و اين رساله را بموجب فرمودهء مير صاحب آزاد « مردم ديده » نام نهادم ، تا اسم با مسمّى باشد ، و بر دو باب ترتيب دادم ، و اين دو قطعهء تازه در تاريخ و توصيف اين تأليف كه مير آزاد سلّمه اللّه تعالى از راه كمال شفقت و مهربانى فرمودهاند ، مرقوم نمودم :
سخنپرداز خوشتحرير ، حاكم * مرتب ساخت تأليف گزيده
بذكر شاعران ديده پرداخت * شنيده كى بود مانند ديده
* * *
حاكم خطّهء معنى حاكم * كرد نو تذكرهيى را تصنيف
سال تاريخ رقم كرد آزاد * « تازه تأليف همايون لطيف » - 1175
مردم ديده از تذكرههاى خوب و معتبر محسوبست و نمونهء تراجم آن در ذيل رياض الشعراء و مجمع النفائس مسطورست .
اين تذكره باهتمام دكتر سيد عبد اللّه بضميمهء مجلهء اورينتل كالج ميگزين از شمارهء مسلسل 120 تا 143 ( سال 1955 - 1960 ) در لاهور بطبع رسيده و قسمتى از آن كه شامل فهارس نيز هست جداگانهء تجليد شده و در 1961 انتشار يافته است ، 4 + 229 ص ، سربى ، وزيرى .
ترجمهء مؤلف :
عبد الحكيم حاكم لاهورى فرزند شادمان خان است كه در عهد عالمگير پادشاه از موطن خود بلخ به دكن رفته و بمنصبى درخور نائل آمده ، بعد از فوت آن پادشاه در مرادآباد سكونت اختيار كرده ، و عبد الحكيم بسال 1120 در آنجا قدم بعرصهء وجود نهاده است .
در سال اول سلطنت محمد فرخ سير ( - 1124 ) پدرش به لاهور رفته و در آنجا طرح اقامت ريخته و بسال پنجم سلطنت محمد شاه گوركانى ( - 1135 )