از صفحه ( 87 ) چهار باب ديگر كتاب مىآيد : باب اول در ذكر جماعتى كه مؤلف ايشان را نديده و از جهان رحلت نمودهاند ( 9 ) نفر . باب دوم : ذكر جماعتى كه مؤلف ايشان را ديده و از جهان رحلت نمودهاند ، مشتمل بر چهار فصل ( ص 177 ) در ذكر ( 65 ) نفر شاعر . باب سوم : ذكر جماعتى كه مؤلف ايشان را ديده و در قيد حياتند ، مشتمل بر چهار فصل ( ص 231 ) در ذكر ( 60 ) تن شاعر . باب چهارم :
ذكر جماعتى كه مؤلف ملاقات ايشان را در نيافته و در قيد حياتند ، مشتمل بر چهار فصل ( ص 279 ) در ذكر ( 35 ) نفر .
خاتمه : ذكر پدر و اجداد و اعمام و برادران و اقرباى مؤلف ( 8 ) نفر كه بدين حساب در تمام كتاب ذكر ( 283 ) نفر شعراى معاصر و غير معاصر مؤلف كه در خراسان و ماوراءالنهر و بلخ و ديگر كشورهاى همجوار در كاشغر و هند زندگى داشتند با نمونهء اشعار ايشان آمده ، كه بعد از مجالس النفائس تذكرهء خوبى است ، كه بقاياى آن را تتميم مىكند .
اما از عيوب كار نثارى اينست كه گاهى از موضوع خيلى حاشيه رفته و باصطلاح از بحث خروج مىكند و بوفات و مدفن اكثر شعرا و رجال اشاره مىنمايد ولى تاريخ و سنين وفات ايشان را نمىدهد .
نثارى در نوشتن مذكر احباب كتب تاريخ و جغرافى و تذكره را نيز در نظر داشته و گاهى مطالب خوبى را از تاريخ جهانگشا ( ص 27 ) و تاريخ بناكتى ( ص 72 ) و عجايب البلدان ( ص 44 ) و صور الاقاليم ( ص 28 ) و غيره نقل مىنمايد ، و گاهى شرح مغتنمى را از بناها و مدارس آنوقت مىدهد ، كه از مواد خوب و كارآمد كتاب اوست . مثلا در ( ص 13 ) شرح بسيار خوبى از وضع بخارا و مقابر و حصار و ابنيهء آن مىنگارد ، كه از آن جمله مدرسهء عالى ميرعرب و باغ ميرك غياث و پل مهتر قاسم و غيره را ياد كرده و در ( ص 43 ) گويد : كه همركاب رستم بهادر خان بن جانى بيگ به ارگ بلخ آمدم ، و بعد از آن از عجايب البلدان فاضل برجندى بحوالهء صور الاقاليم
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 230
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٢٣٠