ستيلداس كه خود از شاگردان مكين بوده تأليف كرده و گويد كه شخصى در مجلس او تذكرة المعاصرين تأليف شيخ محمد على حزين را آورده بود ، و راى مزبور پس از ملاحظهء آن گفت : « حالا هم كسى هست كه بطور اين مجموعه تذكرهيى ديگر مرتب سازد ؟ و صورتى تازه بر صفحهء روزگار طرازد ؟ و ايشان اشاره بجانب هيچمدان كردند » .
تاريخ تأليف انيس الاحباء را مؤلف در رباعى ذيل مذكور ساخته است :
اين نسخهء رشك باغ ، بىسعى جليس * چون ساخت انيس از گل شعر نفيس
سالش ز چمن طراز دانش جستم * فى الفور بگفت : « اين بود باغ انيس » - 1197
و با اين وضوح معلوم نيست كه چرا آقاى ابن يوسف تاريخ تحرير نسخهء شمارهء 893 مجلس را كه 1203 بوده ، تاريخ تأليف گرفتهاند ، رك : فهرست مجلس ، ج 3 ص 893 سطر ما قبل آخر .
نسخه :
اشپرنگر ، ش 233 ؛ ريو ، ج 1 ، آ / 376 ( ظاهرا از مؤلف يا با تجديد نظر او ) ايضا ريو ، آ / 377 ؛ برلين ، 662 مورخ 1218 ه ؛ بانكىپور ، ج 8 ش 703 ( قرن 19 م ) .
« استورى ، 1 : 874 »
و نيز مجلس شوراى ملى شمارهء 893 مورخ 1203 ه ق .
* * * اته مىگويد : در آغاز قسمتى بوده است از تذكرة المعاصرين حزين و در 1197 تدوين گشته و بعد در سال 1234 يا 1235 دوباره از طرف مؤلف تكميل شده است » « اندياآفيس ، ص 16 » .
اين تذكره هرگز نسبتى به تذكرة المعاصرين حزين ندارد و هيچيك از شعراى آن درين نيست . ولى هيچ استبعاد ندارد كه تا سال 1235 محمد فاخر مكين و شاگردانش ، شاگردان ديگرى تربيت كرده باشند و مؤلف نام ايشان را هم علاوه كرده