شرعي باشد يا بيشتر دوم آنكه از موضع أقامت آن مقدار برود كه اذان را نشنود وديوارها را
تميز نكند واين مقدار را حد ترخص گويند سيم آنكه سفر معصيت نباشد پس غلام گريخته
وزن ناشزه وشكار كننده كه به محض لهو ولعب شكار كند وشخصي كه مقصد أو امر حرام باشد هيچيك
از اينها را قصر نماز جايز نيست چهارم آنكه سفر همه وقت نماز را فرا گرفته باشد پس اگر به سفر رود
بعد از آنكه از أول وقت مقدار طهارت ونماز تمام گذشته باشد در اين صورت اين نماز را تمام
گذارد وقصر ( 1 ) جايز نيست وهمچنين هر گاه از سفر به وطن آيد واز وقت نماز مقدار طهارت
ويك ركعت مانده باشد نماز را تمام بگذارد پنجم آنكه كثير السفر نباشد يعنى در عرف أو را
كثير السفر نگويند مثل مكارى وملاح وبعضي از مجتهدين برآنند كه وقتي كثير السفر مىشود كه سه
سفر كند ودر ما بين اين سه سفر ده روز در وطن خود توقف نكند ودر غير وطن خود نيز ده
روز به قصد توقف نايستد پس ما دام كه كثير السفر باشد أو را قصر كردن نماز جايز نيست ششم
آنكه در اثناى سفر به وطن خود نرسد پس اگر مسافر در اثناى سفر به وطن خود عبور كند نماز را
تمام كند هر چند قصد أقامت ده روز ننمايد هفتم آنكه در اثناى سفر به موضعي ( 2 ) نرسد كه أو را
در آن موضع ملكي باشد اگر چه يك درخت باشد وشش ماه در آن موضع توطن كرده باشد خواه
آن مدت شش ماه متوالى باشد وخواه متفرق پس هر گاه مسافر به چنين موضعي برسد واجبست كه
نماز را تمام كند اگر چه قصدش اين باشد كه زيادة بر يك روز يا كمتر در آنجا نباشد هشتم آنكه در
اثناى سفر به يكى از چهار موضع كه آن مسجد مكة ومسجد مدينه ومسجد كوفه وحاير كربلا است نرسد
ومراد از حاير زمينى است كه متوكل آب فرات را در آن سر داده بود تا مرقد مقدس حضرت
امام حسين عليه السلام خراب شود پس آب بر دور آن زمين بر بالاى هم ايستاده ويك قطره
داخل آن نشد وآن را حاير جهت آن گفتند كه آب حيران وار بر گردان ايستاده بود ونتوانست
كه داخل آن موضع شود وآن صحن آستانه ( 3 ) مقدس است با عماراتى كه در آنست پس هر گاه
مسافر به يكى از آن چهار موضع برسد وقصد أقامت ده روز نكند برو لازم نيست كه نماز
را قصر كند بلكه مخير است ميانه قصر واتمام واگر نماز را تمام گذارد ثواب آن بيشتر خواهد
بود وقول مشهور آنست تخيير ميانه قصر واتمام مخصوص مواضع اربع است وسيد مرتضى
با بعضي از مجتهدين برآنند كه فرقى ميانه اين چهار مواضع ومشاهد مقدسه حضرات
أئمة معصومين عليهم السلام نيست وظاهر كلام ايشان آنست كه اتمام نماز در همه اين
هامش
( 1 ) قصر جايز بلكه ظاهرا لازم است ولى به ملاحظه بعض اخبار ديگرى كه
در اين مقام وارد شده تمام را نيز بجاى آورد صدر دام ظله .
( 2 ) أحوط جمع است مگر آنكه منزلي داشته باشد كه شش ماه متوالى توطن كرده باشد
صدر دام ظله .
( 3 ) أحوط اقتصاد به بيست وپنج ذراع است از چهار طرف قبر مطهر صدر دام ظله .