كه اين چهار نماز در سفر فوت شده يا در حضر هشت نماز بگذارد صبحي بعد از آن ظهري تمام بعد
از آن ظهري قصر بعد از آن عصري تمام بعد از آن عصري قصر بعد از آن مغربى بعد از آن عشائى
تمام بعد از آن عشائى قصر وهمچنين اگر پنج نماز شبانه روزى فوت شود ونداند كه در سفر فوت
شده يا در حضر پس هشت نماز به همين طريق بگذارد وبدان كه سه نماز است از نمازهاى واجبي كه
قضا ندارد نماز جمعه وعيد قربان وعيد رمضان واما نماز آيات غير زلزله پس اگر بعضي قرص
ماه يا آفتاب گرفته باشد وبعد از خروج وقت بر آن مطلع شده باشد قضا ندارد واگر
قبل از خروج وقت مطلع شده وعمدا بجا نياورده يا فراموش كرده بعضي از مجتهدين قضاى
آن را واجب مىدانند وبعضي واجب نمىدانند وأولى ( 1 ) وجوب است واگر همه قرص آفتاب يا ماه گرفته
شد بر جميع تقادير قضا لازم است خواه بعد از خروج وقت بر آن مطلع شده باشد وخواه قبل
از آن وخواه عمدا بجا نياورده باشد وخواه فراموش شده باشد واما نماز زلزله در تمام عمر
اداست فصل دوم در بيان احكام نماز سفر واجبست بر مسافر كه هر يك از نماز ظهر
وعصر وعشا را دو ركعت بگذارد به هشت شرط أول قصد مسافت وآن هشت فرسخ شرعي است
يا قصد چهار فرسخ به شرط آنكه اراده بازگشتن در همان روز يا در همان شب داشته باشد وفرسخى
سه ميل است وميلي چهار هزار گز است به گز دست وگزى بيست وچهار انگشت است كه
به عرض در پهلوى هم باشد وانگشتى هفت جو متوسط است كه به عرض در پهلوى هم باشد وجوى
هفت مو از موهاى يال يابو است كه در پهلوى هم باشد پس فرسخ شرعي به گز شرعي دوازده
هزار گز است وبه انگشت دويست وهشتاد وهشت هزار انگشت است وبه جو يك هزار هزار
وسيصد وشانزده هزار جو است وبه موى يابو چهارده هزار هزار وسيصد ودوازده هزار
مو است واين هشت فرسخ را در شرع برابر مىدانند به يك روزه راهى كه شتر بار دار برود به شرط
آنكه آن روز معتدل باشد در درازى وكوتاهى وآن راه معتدل باشد در آسانى ودشوارى
واگر موضعي باشد كه دو راه داشته باشد يكى هشت فرسخ وديگرى كمتر در اين صورت جايز است
از راه دور رفتن به قصد نماز قصر كردن ولازم نيست از راه نزديكتر رفتن ونماز را تمام كردن
وبدان كه اگر شخصي قصد مسافت نكند مثل آنكه در طلب غلام گريخته خود از شهر بيرون رود
به قصد آنكه هر جا غلام را يا بد برگردد در اين صورت آن شخص را قصر كردن نماز جايز نيست هر چند
از هشت فرسخ بيشتر رود اما در وقت برگشتن به شهر قصر كند اگر ميانه أو وشهر هشت فرسخ
هامش
( 1 ) بلكه ظاهر أقوى وجوب است صدر دام ظله .