به اطفال نرسد ، پس هر دو دست او را بگسترانند و هر دو ذراع را به هر دو زانو ملتصق سازند و پايها را با هم برابر بدارند و عمامه سبك بر سر پيچند يا قلنسوهء نرم و گرم پوشند و بعده به قماط درگيرند به طريقى كه معروف است .
و قماط را بسيار محكم نهبندند كه اعضا را رنج دهد .
و بايد كه بر شكم اناث نسبت به بطن ذكور سستتر بندند ، بهر آن كه كبر بطن در اناث مطلوب است جهة تحبل .
و ظاهر است كه اگر قماط بر شكم چست بندند مانع كبر او مىگردد .
و بايد كه به فاصلهء يك و نيم پاس يا دو پاس آن را بگشايند و ساعتى واگذارند تا دست و پاى بزند ، بعد گشادن قماط نيز اعضا را به نرمى بگيرند و بعده باز به قماط درگيرند .
و حين بستن و گشادن ، پيش از افتادن رودهء ناف احتياط كنند ، تا آن را كوفتى و ايذا نرسد .
و اگر ركوى چرب هر بار بالاى آن نهند يا آن محل را چرب كنند به مرهم پيه و زردچوبه نيكو بود .
و هر گاه قندق از بول آلوده شود زود بگشايند و رختها را خشك نمايند تا اعضاى طفل از حدّت بول نسوزد .
و امر به تعميم و لبس قلنسوه براى صيانت سر است از برد و محافظت اصابت نزله و زكام .
و خانه كه طفل را در آن دارند معتدل الضوء ، مائل به ظلمت بايد ، چه ، شعاع قوى سلب روح باصره مىنمايد ، خاصه در وقتى كه ضعيف باشد .
و به دستور از اصوات قويه و امثال آن كه موجب التوا و انزعاج اعضا و سوء خلق باشد باز دارند .
و تا مضى اربعين يوم هر روز يك بار غسل داده باشند كه در باليدن تن و حفظ بدن اثر تمام دارد .
و باشد كه روزى دو بار يا سه بار غسل دادن لازم آيد ، جهت ازالهء وسخ و عرق اندر ايام گرما .
و باشد كه يك روز ، يا دو روز ، يا سه روز در ميان ، بل زياده بر آن ، غسل دادن مناسب باشد و در اين در صورتى است كه طفل ضعيف المزاج باشد ، يا سرماى شديد بود .
و بعد چهل روز ، پس به هر هفت روز ، غسلى طفل را كافى است .
و اگر در هفته دو بار غسل واقع شود ، خصوص در صيف ، از همه بهتر باشد .
و اندر گرما آب بايد كه نيمگرم باشد و اندر سرما مائل به حرارت غير لاذعه ، كه غسل در حمام معتدل يا در محل محفوظ حمام مانند دهند ، تا اصلا شائبه رسيدن باد نباشد .
و اندر حمام ، طفل را زياده از آن ندارند كه سرخى در بشره پديد آيد و برآمدگى روى نمايد ، چه ، زياده بر آن داشتن موجب تحليل رطوبات است لأن رطوباتهم تكون أسرع و أقبل للتحليل و صالحترين اوقات جهت غسل آن است كه بعد نوم طويل و پس از كمال هضم باشد و چون نوم اطول در غالب حال آن است كه به شب مىشود ، پس جهت غسل اول روز بهتر باشد .
و اگر اندر آب غسل ، چيزهاى نافع جوشانيده باشند ، چون حنا و حلبه و امثال آن ، اولىتر است ، تا بىخطر بود .
و بعد غسل و نشف بدن تدهين كنند .
و بعد سقوط رودهء ناف تا كه ناف خشك نشده باشد روغن به ناف نرساند و بعد تدهين به قماط درگيرند .
و اين تدهين زود زود پسر را تا چهار ماه و دختر را تا دو ماه مناسب است و پس از اين ايام بعد چار روز تا يك هفته تدهين بايد كرد .
و بهترين ادهان براى پسر روغن گاو است و روغن دنبه و پيه تازه و دختر را به روغن بنفشه
مفرح القلوب ( شرح قانونچه ) ( فارسى ) — صفحة 363
مساهمون: محمود بن محمد چغمينى خوارزمى
ص٣٦٣