روز اگر با همنشينان غم ز دل بيرون كنم * شب كه غير از غم ندارم همنشينى ، چون كنم ؟
[ 391 ] [ محمود پهلوان قتّالى خوارزمى ]
پسنديدهء بلندطبعان ، محمود پهلوان ، متخلّص به قتّالى ، كه اصلش از خوارزم است .
صيت قوّت و زورمندى او به اطراف عالم رفته و در عهد او احدى نام تهوّر و دليرى نگرفته ؛ و در فنون نظم هم طاقت شايسته داشت . مثنوى كنز الحقائق « 1 » منسوب به اوست .
آخر الأمر به رياضات شايسته و مجاهدات بايسته مست بادهء عرفان و يكى از اهل ايقان گشت . اين رباعى از اوست :
گر مرد رهى ، نظر به ره بايد داشت * خود را نگه از هزار چه بايد داشت
در خانهء دوستان چو محرم گشتى * دست و دل و ديده را نگه بايد داشت
[ 392 ] [ ملّا قيدى شيرازى ]
وابستهء سلاسل نظمپردازى ، ملّا قيدى شيرازى ، كه به نوازشات شاه اسماعيل صفوى اختصاص داشت . بعد وفاتش به حرمين شتافت و از آنجا به هند درافتاد و به ملازمت اكبر پادشاه عزّ امتياز اندوخته ، در چند روز مرتبهء تقرّب به هم رسانيد و پس از آن به عرض سخنى بىمحابا بر زبان آورده ، ممنوع حضورى گرديد . چندى آوارهء نواحى دهلى بوده ، روانهء فتحپور گشت ؛ و همانجا در تسعين و تسعمائه از قيد هستى برآمد . از اوست :
هامش
( 1 ) . نسخه : الحقائق .