[ 376 ] [ مولانا فراقى سمرقندى ]
گلدستهء خوشمذاقى ، مولانا فراقى ، كه اصلش از سمرقند است ، در مهارت فنون نظم طبع بلند داشت و در خدمت سلاطين و امراى عصر معزّز و محترم بوده ؛ و در اواخر سياحت خراسان نموده . اين بيت از طبع رنگين اوست :
منم در اين چمن از بلبلان زار يكى * ولى به زارى من نيست از هزار يكى
[ 377 ] [ ملّا محسن فيض كاشانى ]
مستجمع كمالات انسانى ، ملّا محسن متخلّص به فيض كاشانى ، كه همشيرهزادهء مولانا ضياء الدّين كاشانى است . نسبت شاگردى به خدمت صدراى شيرازى داشته و از علوم معقول و منقول بهرهء وافى برداشته و پيش شاهعبّاس ثانى اعزاز و احترام تمام داشت . در اوسط مائة حادى عشر هستى موهوم را گذاشت . اين رباعى از كلام دلپذير اوست :
با من بودى ، منت نمىدانستم * يا من بودى ، منت نمىدانستم
رفتم چو من از ميان ، تو گشتى پيدا * تا من بودى ، منت نمىدانستم
[ 378 ] [ شيخ محسن فانى كشميرى ]
گنجينهء فنون نكتهدانى ، شيخ محسن فانى كه از اعيان كشمير است ، و در فضل و كمال بىنظير ، تحصيل علوم و فنون از ملّا يعقوب صرفى كشميرى نمود ؛ و طريق اصناف نظم به خوشتلاشى مىپيمود ، و به جوهر ذاتى و صفاتى مستعدّ بارگاه شاه جهان گشته ، به خدمت صدارت صوبهء اللهآباد چهرهء اعتبار افروخت و به حسن خلق و سجيّهء رضيّه در آن