گرديد و به ياورى طالع مصدر عواطف جليلهء اكبرى گشته ، به شرف مصاحبت و تقرّب شاهى امتياز فراوان اندوخت و چهرهء حال به خطاب ملكالشّعرايى افروخت . سواطع الالهام تفسير كلام مجيد و موارد الكلم در اخلاق غير منقوط تصنيف نموده . مير حيدر معمايى نيشابورى تاريخ اتمام تفسير در سورهء اخلاص يافته ، به صلهء دو هزار روپيه كامياب گشت . از پيشگاه پادشاهى به نظم خمسهء مأمور گرديد و در عرصهء پنج ماه كتاب نلدمن به اتمام رسانيد و به نظر شاهى گذرانيده ، نقد تحسين و آفرين به كف آورد . به مقابلهء مخزن الأسرار ، مركز ادوار را نظم كرد و آن مسوّده را بعد وفاتش ابو الفضل مبيّضه نمود ؛ و آخر الأمر در سنهء اربع و ألف سمند حياتش گرم عنان ميدان اجل گرديد . اين چند بيت از افكار پركار اوست :
مستانه سخن مىرسد از دل به لب ما * عشق است كه بربسته زبان ادب ما
فرياد كه دوريم ز مطلوب دل خويش * چندانكه دراز است زبان طلب ما
* * *
دور جهان تمام شد ، وعده هنوز همچنان * وه چه دراز كردهاى سلسلهء هنوز را
* * *
نيست در انجمن ما خبر دور فلك * گردش چرخ همين گردش جام است اينجا
* * *
پيش از سپهآرايى ميدان قيامت * حسن تو گرفت از كف خورشيد علم را
* * *
غمزه آموزد به چشمت شيوهء بيداد را * طرفه شاگردى كه مىگويد سبق استاد را
* * *
هر سبز خطى را نرسد پيش تو دعوى * رعنايى طاوس ندادند مگس را
* * *