حرف الرّاء
[ 199 ] [ استاد ابو الحسن رودكى سمرقندى ]
موجد اساليب سخن ، صاحب زكى ، استاد ابو الحسن رودكى كه اصلش از رودك سمرقند است ، در عمر هشتسالگى با وجودى كه ديدهء ظاهربين نداشت ، حفظ كلام مجيد نموده ، و اوّل كسى كه از فصحاى عجم به تدوين سخن پرداخته ، او بوده . سرحلقهء شعراى عصر بود و سرخيل بلغاى دهر . در فنون نظم علم شهرت مىافراشت و در علم موسيقى هم مهارت تامّه داشت و به فيض مصاحبت امير نصر بن اسماعيل سامانى سامان جمعيّت فراوان به هم رسانيد و متاع حشمت و ثروت بىكران فراچند گردانيد و به نظم كتاب كليله و دمنه از پيشگاه امير صلهء نمايان يافته ؛ و اواخر سنهء مائة رابع از اين جهان گذران رو برتافته . اين چند بيت از طبع بلند اوست :
قسم به آن دل آهنخورم كه از سختى * هزار طرح نهاده است سنگ خارا را
كه از تو هيچ مروّت طمع نمىدارم * كه كس نديده ز سنگيندلان مدارا را
تو رودكى به غلامى اگر قبول كنى * به بندگى نپسندد هزار دارا را
* * *