روز روشن به چشم جهانيان تيره و تاريك نمود و بالادستى حزن و اندوه عنان صبر و شكيب از كف دولتخواهان ربود . بارى مولود مسعودش مهر برج رفعت و بختيارى گوهر دروج عظمت و والاتبارى قرّهء باصرهء دولت و اقبال نيّر سپهر شوكت و اجلال نوّاب امير الهند والاجاه اعظم الأمر ، مختار الملك ، سراج الدّوله ، محمّد غوث خان بهادر ، بهادر جنگ - ادام اللّه تعالى بقاء و افاض على العالمين عطاء - مرهم تشفّى بر جراحت سينهء غمگينان نهاد و ابواب طمأنينت بر روى مضطربان گشاد . ارباب حكومت آن خديو جوانبخت و وارث تاجوتخت را عمر يك سال و سه ماه داشت ، به رياست كرناتك نامزد ساختند و كوس مسند آرايى موروثى به نام نامىاش نواختند .
امروز كه آن درة التّاج شهامت ، ذكر موّاج سخاوت ، حاتم عصر ، باذل دهر ، قدم در عرصهء نوزدهسالگى نهاده ، ذات والاصفاتش مفتاح كنوز كامرانى است و كليد گنجينهء فيضرسانى ، خيّاط ازل به قباى فضل و كمال قامت مباركش آراسته و مشّاطهء قضا و قدر به گلگونهء حسن لياقت و قابليّت چهرهء حالش پيراسته ، در فهم و فراست علم يكتايى مىافرازد و در عقل و كياست نقش همتايى مىترازد . اشهب فكر رسايش منازل دقايق نظم و نثر را به كمال سرعت طى مىنمايد و سيّاح تخيّل دلگشايش طرق غوامض معانى را به خوبى مىپيمايد . عندليب طبعش در گلشن سخن به زمزمهء فصاحت همآواز و شاهين افكارش در بوادى بلاغت به تيزپروازى دمساز گنجينهء علوم و فنون است و خزينهء كلام موزون گل سرسبد گلستان نازكخيالى است و نوباوهء حديقهء خوشمقالى .
پيكر الفاظ خيالات رنگينش كسوت خوشقماشى در بر دارد و مصوّر مضامين دلنشينش نقشهء نيكو تلاشى پيش نظر . از اشعار دلاويزش كه جواهر شاهوار معدن معانى است و لآلى آبدار حلقهء گوش سخندانى به تزيين اين صحيفه مىپردازد ؛ و هى هذه :
فزود پرتو حسنت دماغ آينه را * خط تو ساخت سرسبز باغ آينه را
* * *