حرف الخاء
[ 176 ] [ حكيم افضل الدّين بديل خاقانى شروانى ]
حسان العجم ، خلاق المعانى ، حكيم افضل الدّين بديل خاقانى ، كه اصل وى از شروان است و نام اصلى وى ابراهيم بن على ، در خدمت ابو العلاى گنجوى به اكتساب فضائل و كمالات كوشيده ، مقبول طبايع خاصّ و عامّ گرديد و در مجلس خاقان كبير ، مينوچهر شروانشاه سلجوقى تقرّب و اختصاص تمام به هم رسانيد . فاضلى با كمال و شاعرى بلند خيال بوده ، در ساحت سخن يكّهتاز است و به فنون نظمپردازى ممتاز . در اوايل حال « حقّانى » تخلّص مىكرد . بعد از آن از پيشگاه خاقان مخاطب به « خاقانى » گشت . آخر كار صاحب ترك و تجريد گرديد و به رياضات و مجاهدات بيش از پيش به آرايش باطن همچون ظاهر پرداخت و به سبب انقطاع ملازمت خاقان بار شدايد حبس هفتماهه برداشته ، به اقبال خدمات درنساخت و به زيارت حرمين شريفين سعادت اندوخت .
مولانا عبد الرّحمن جامى - قدّس سرّه - در نفحات الانس نوشته كه خاقانى را ماوراى