بهادر ( 1216 - 1234 ه ق ) ؛ همچنين محمّد غوث خان ، متخلّص به اعظم ( 1242 - 1272 ه ق ) اشاره كرد كه در تعليقات كتاب به تفصيل شرح حال هريك آمده است .
تذكرهء نتائج الأفكار و اهميّت آن
نتائج الأفكار محمّد قدرت اللّه گوپاموى از جملهء تذكرههاى عمومى است و آن مشتمل بر تراجم پانصد و سى و نه نفر از شعراى قديم و جديد از ميرالهى همدانى تا مير يوسف بلگرامى ، با مقدمهيى در گزارش احوال مؤلّف و سبب تأليف ، و ترجمهء حال ممدوح خود ( نوّاب محمّد غوث خان بهادر متخلّص به اعظم ) و تعريف شعر و بحور آن و نخستين گويندهء كلام منظوم و انواع نظم ، و بيان سبكهاى سخن و تطوّر آن « 1 » .
مؤلف ، كتاب خود را به خان اعظم اهداء كرده و در تاريخ اتمام آن گفته است :
فكر سال نتائج الأفكار * هريكى كرد و درّ معنى سفت
عقل چون حرف بد نديد در آن * هديهء بارگاه اعظم گفت
كه به حساب ابجدى « هديهء بارگاه اعظم » همان عدد 1258 است كه مساوى با سنهء تأليف كتاب است .
نثر كتاب به سياق هندى است و بيشتر صاحبان تراجم از شعراى پارسىگوى هند هستند . شيوهء نگارش كتاب نسبتا بىتكلّف و ساده و روان است ، جز آنكه در مواردى از برخى لغات و اصطلاحات نامناسب و احيانا بيگانه استفاده شده است كه درك متن كتاب را مستلزم آشنايى با زبان كتاب و شيوهء نگارش آن مىنمايد . مثلا عباراتى نظير : « در عمر بيستسالگى » به جاى « در سنّ بيستسالگى » ؛ « در عمر شعور » به جاى « در سنّ رشد و بلوغ » و . . . كه تحت تأثير نگارش زبان هندى بوده است .
گاهى مؤلف كلمات هندى را به جاى كلمات فارسى به كار برده است و گاه كلمات
هامش
( 1 ) . تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 2 ، ص 353 .