( شهره ) ، 1346 ق ( به نقل از تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 1 ، صص 15 - 102 ) و حديقة الشّعرا صص 73 - 767 ، ريحانة الادب ، ج 2 ، ص 22 و ص 189 و ج 3 ، ص 20 و نيز مكارم الآثار ، ج 3 ، صص 58 - 756 و نيز همايى ، جلال الدّين : « سروش » ، يغما ، سال اوّل ، ش 3 به بعد ، 1327 ( اين سلسله مقالات بعدها منقح شده ، در مقدّمه ديوان سروش به طبع رسيد ) . و نيز محجوب ، محمّد جعفر ؛ « سروش » ، سخن ، سال 16 ، صص 21 - 612 ( پيشين ) و نيز ميكده ، عبد الحسين : « سروش » ، ايران شهر ، 3 ، صص 604 - 589 و نيز غمگين اصفهانى :
« سروش » ، يغما ، ج 6 ، 1347 ، صص 17 - 315 و نيز ساغر اصفهانى ، ميرزا ابراهيم : « سروش » ، وحيد ، ش 7 ، دوره 12 ، ص 577 و نيز قزوينى ، علامه محمّد ؛ « سروش » ، يادگار ، سال 5 ، ش 2 - 1 ، ص 103 و نيز مقدّمههاى ديوان سروش ، تصحيح محمّد جعفر محجوب ، ج 2 ، انتشارات امير كبير و نيز بيان المفاخر ، ج 2 ، ص 115 و همچنين حميدى شيرازى ، مهدى : شعر در عصر قاجار ، صص 61 - 231 و نيز تجربه كار ، نصرت ، سبك شعر در عصر قاجار ، صص 8 - 105 و نيز شاعران تهران از آغاز تا امروز ، ج 1 ، ص 412 و منابع زير به نقل از فرهنگ سخنوران :
شعرى صص 4 - 202 و صص 56 - 550 و مجمع الفصحا ، ب ، صص 95 - 184 و المآثر و الآثار ، ص 205 و فسايى ، الف ، ص 320 و ثابتى ، 12 ، ص 157 و صفا ( گ ) ، ج ، صص 29 - 220 و معينى ، ص 753 و مشار ، د ، صص 69 - 267 و الذريعة ، ط ، ( ب ) ، صص 44 - 443 .
شرح
( 153 ) - رشحه : رشحه بيگم دختر هاتف اصفهانى و زوجه ميرزا على اكبر نظيرى . به گفته صاحب مجمع الفصحا ، در خدمت آقا محمّد كاظم واله كسب كمال كرد و صاحب مجموعه اشعار بود . ( ر ك :
تعليقه ش 154 و مآخذ آن )
( 154 ) - سحاب : سحاب فرزند هاتف - كه ادوارد براون او را آخرين شاعر بزرگ ايران در قرن 18 م مىداند - مير سيّد محمّد نام دارد و پدرش اصلا از مردم اردوباد آذربايجان بود كه به اصفهان آمد .
سحاب مدّتى در اصفهان ، كاشان ، يزد و بالاخره تهران بود و در دربار فتحعلى شاه ، مجتهد الشّعرا شد يعنى دومين مقام شاعرى پس از ملكالشّعرايى .
اين لقب پس از او به مجمر ( ر ك : تعليقه ش 29 ) رسيد . از پزشكى و ستارهشناسى هم اطلاع داشت .
تذكره « رشحات سحاب » را به نام فتحعلى شاه تأليف كرد و نيمهتمام باقى گذارد . علاوه بر آن رسالهء « سحاب البكاء » يا « روضة البكاء » را نيز در مرثيه كربلا سرود . و در 1222 ق وفات يافت و در « مشاهد منوّره » مدفون شد . تلخيص از مقدّمه احمد كرمى ( ديوان سحاب ) ، صص 4 - 3 . ( نيز ر ك :
انجمن خاقان ، ص 124 همچنين ر ك : تعليقه ش 219 )
( 155 ) - بهار ، ميرزا محمّد على مذهّب ( فرهنگ ) :
( ر ك : تعليقه ش 120 )
( 156 ) - خرّم : چند شاعر با تخلّص « خرّم » در دورهء