فقير در مرثيهء آن اوحد الزمان قطعهء عربيّه « 1 » كه متضمن تاريخ بود انشا نموده از ضعف و اندراس حواس « 2 » به خاطر نمانده و تعيين تاريخ نمىتواند نمود .
و در نمود احوال آتيه نيز اكثر مواضع « 3 » كه لايق به ضبط تاريخ است چون منسيّه شده تصريح آن نمىنمايد به احتمال آنكه شايد خطايى به قلم آيد « 4 » اسقاط ذكر تاريخ را لازم مىشمارد .
و بالجمله سيّد عالىقدر در علوم عربيّت امام اعلام و در بلاغت نظما و نثرا به منتهى المرام و اقصى المقام [ ارتقا « 5 » ] نموده و اعوام و دهور انقضا يافته كه در عرب شاعرى چون او به عرصهء ظهور نيامده بود و در اكثر علوم « 6 » نيز [ وسيع الباع ] « 7 » و به دقّت طبع و جودت ذهن مزيد [ اصفاع ] مىنمود ، « 8 » چنان كه اين مراتب از مآثر اقلام آن امام همام مثل كتاب بديعيّه و سلافه و شرح صحيفه كامله كه در موقع خود بىنظير است و ديوان اشعار بلاغت « 9 » آثار او « كالنّار على العلم و النور فى الظلم » روشن و هويداست و انوار اشعار رايقه و استعارات فايقه در ديوان رفيع الشان « 10 » او كه بحرى است لبالب از لآلى آبدار و درجى است مملو به يواقيت گران مقدار « 11 » مندرج است و الحق كه كلامش در فصاحت و بلاغت و عذوبت و سلاست به ذروهء عليا و غايت قصوى رسيده بود ، سواد مدادش نيل انفعال بر چهرهء مقال « 12 » اكثر بلغاى عرب كشيده و چون به نظم فارسى التفات نفرموده درين ارتحال وضيق مجال ، به چند بيت از
هامش
( 1 ) . قطعه عربى كه متضمن تاريخ آن نموده .
( 2 ) . از ضعف و اندراس به خاطر نمانده .
( 3 ) . در تلو احوال آتيه اختلال اكثر مواضع . . . .
( 4 ) . و به احتمال آنكه شايد غلط به قلم آيد . . . .
( 5 ) ارتقا نموده . در نسخهء « ت » ارتفاع ذكر شده است .
( 6 ) . در انواع ديگر علوم .
( 7 ) . وسيع الباع . در نسخه « ت » وسيع البلوغ آمده است .
( 8 ) . مزيد اصفاع بود . در نسخه « ت » اصفاء آمده است .
( 9 ) . ديوان بلاغت آثار .
( 10 ) . در ديوان رفيع بنيان .
( 11 ) . در نسخه « ت » كه آن مقدار ذكر شده است .
( 12 ) . بر چهرهء بلغاى عرب كشيده .