مسألهء ديگرى كه از نظر تاريخى قابل بازگويى است اعتبار و اهميت شهر اصفهان است . با اينكه حكومت صفويّه آخرين نفسها را مىكشد و شهر زيباى اصفهان مورد تهاجم قرار گرفته ، ولى هنوز مركزيت فرهنگى و هنرى خود را از دست نداده است .
با آمار به دست آمده از شعراى شهرهاى مختلف ، اصفهان با داشتن 33 شاعر در صدر قرار دارد اين تعداد شاعر زادگاهشان همين شهر است و بقيه هم جهت تكميل معلومات خود به اين شهر آمده و براى هميشه و يا براى مدّتى در اين شهر اقامت كردهاند . شيراز با 11 عالم و شاعر در مرتبهء دوم قرار دارد . عالمان اين تذكره بيشتر در شيراز اقامت داشتهاند . خراسان آن روزگار ، شاعران انزواطلب و عزلتگزين را به سوى خود مىخواند و مقبرهء امام رضا عليه السّلام كعبهء آمال اين دسته از شاعران بود .
هشت شاعر اين تذكره برخاسته از اين شهر و يا ساكن دايمى اين ديارند .
بعد از آن استان گيلان ، محل سكونت اجداد حزين است كه باوجود دشوارى راههاى ارتباطى هشت شاعر را به خود اختصاص داده است . حزين آخرين جلسات درس خود را بنابر درخواست اهالى اين ناحيه در اين منطقه برگزار مىكند .
پراكندگى شاعران در شهرهاى تبريز ، تفرش ، خرمآباد ، خوانسار ، دزفول ، طالقان ، قزوين ، قم ، كاشان ، كرمان ، كهكيلويه ، گلپايگان ، لار ، مازندران ، نهاوند و همدان دالّ بر اين حقيقت است كه شعر هميشه و همهجا در ايران مشتاقانى داشته ، اگرچه تعدادشان اندك بوده است .
4 . چگونگى معيشت : حزين به چگونگى گذران زندگى اين افراد اشاره دارد و اگر شغل مشخّص و معيّنى داشتهاند آن را ذكر كرده است .
56 نفر از 100 شاعر و عالم اين تذكره فقط شاعر هستند و هيچ عنوان شغلى براى آنان ذكر نشده است . 20 نفر عالم و فقيهاند در ميان اين افراد يك نفر قاضى ( نظام الدين خوانسارى ) ، يك نفر طبيب ( هاشمى همدانى ) و دو نفر منصب شيخ الاسلامى را ( مسيحا فسائى ، صدر الدين گيلانى ) دارا هستند .
بقيهء مشاغل با ذكر تعداد افراد آن عبارتند از :
تذكرة المعاصرين ( فارسي ) — صفحة 35
مساهمون: محمد علي حزين لاهيجي
ص٣٥