او را از شاعران قديمى به حساب مىآورند مىگويد : گاهى بيت استوارى از قلمش پيرايهء ظهور مىيافت و گاهى چون نسج عنكبوت مىبافت .
او در شناخت شعر ذوق حيرتانگيزى دارد ، از ميان شاعران اين تذكره دو تن را با عبارات متفاوتى مىستايد و از سايرين ممتاز مىكند . يكى از اين دو تن ميرنجات است كه تذكرهنويسان ديگر به علت پيچيده بودن تخيل وى شعرش را به بيمزه بودن وصف مىكنند ، در حالى كه حزين دربارهاش مىگويد : « شعرش از جودت لطافت و اسلوبش از غرابت ، افسانهء روزگار است . »
شاعر ديگر شوكت بخارايى است كه دربارهاش بسيار صحبت مىكند و مىگويد : « شعرش رتبهء لطافت و سلامت يافته ، بر سنجيدگى و كمالش افزود » و سپس مىافزايد كه ديوانش مشهور و بر السنهء جمهور داير است . لازم به ذكر است كه اين شاعر در ميان ايرانيان هيچگونه شهرتى ندارد ولى در شعر شاعران عثمانى بسيار تأثيرگذار بوده است .
3 . ارزش تاريخى : شاعران و عالمانى كه در اين كتاب نامشان ذكر شده است متعلّق به دورهء فروپاشى سلسلهء صفويّه هستند . سرنوشت بعضى از اين افراد با حوادث مهمّى كه در اين زمان رخ داده درهم آميخته است . از جمله اينها چگونگى شهادت محمّدعلى شكيب شيرازى به هنگام استيلاى افاغنه بر شيراز و كشته شدن هاشمى همدانى و ملّا على اصفهانى در حادثهء قتل عام شهر همدان به دست عثمانيهاست . توضيحان حزين دربارهء چگونگى مرگ آنان اين نكتهء دردناك را روشن مىكند كه در آن زمان هيچگونه انسجامى در ادارهء حكومت مركزى وجود نداشته و به همين دليل ايران در تيررس همهجانبهء مهاجمان قرار داشته است . اين نابسامانى و آشفتگى تا بدان حد بوده كه مردم خود به دفاع برمىخاستند و به همين دليل ، بسرعت در مقابل مهاجمان از پاى درمىآمدند . اينجاست كه به اعتبار و ارزش شخصيت تاريخى نادر شاه پى مىبريم كه با تشكيل ارتشى منظّم و منسجم و اتّخاذ سياستى متهوّرانه ، ايران را از خطر نابودى رهانيد .
تذكرة المعاصرين ( فارسي ) — صفحة 34
مساهمون: محمد علي حزين لاهيجي
ص٣٤