خليل و اصدقاى جليل ، قدرشناسى هنر هر وضيع و نبيل بر آن داشت كه در اين صفحات به ذكر بعضى از ياران معاصر و ابيات برخى از صاحبدلان صافى ضمير كه به فكر قويم و طبع مستقيم مايل به نظم لآلى اشعار بوده و از اين شراب طهور جامى پيمودهاند پردازد .
براى پى بردن به ارزش كار حزين ، لازم است كه به معرفى كوتاه چند تذكره پرداخته شود تا در ضمن مقايسهء ويژگيهاى كار وى نمايانتر گردد .
اين تذكرهها به ترتيب سال تأليف ذكر مىشوند :
1 . تذكرة الشعراء :
ابراهيم بن محمّد شربتدار سپاهانى 1135 ه . ق .
اختصاص به شاعران فارسىگوى دارد . بعضى از شعراى متقدمين از زمان سلطان حسين بايقرا الى الآن . « 1 »
2 . هميشه بهار :
كشن چند اخلاصآبادى 1136 ه . ق . « 2 »
تراجم مختصر 200 - 207 تن شاعر برحسب الفبا .
باوجود اختصار بسيار بىدقّت بوده است .
3 . سفينهء خوشگو :
بندرابن داس متخلص به خوشگو 1137 - 1147 ه . ق . « 3 »
تذكره عمومى مشتمل بر سه دفتر و ذكر 1418 شاعر با ترتيب زمانى . 245 تن اينان چه هندى و چه مقيم هند معاصر مؤلف بودهاند . بند رابن باوجود دسترسى به منابع متعدد ، مرتكب اشتباهات بسيارى شده است .
هامش
( 1 ) . تاريخ تذكرههاى فارسى ، احمد گلچين معانى ، ج 1 ، ص 270 .
( 2 ) . همان منبع ، ج 2 ، صص 414 - 415 .
( 3 ) . همان منبع ، ج 1 ، صص 713 و 720 .