ففى صفاته 1 )
و ملكيت در خارج وجود ندارد ولى ذات منشأ انتزاع اين امور است و نحوه قيام مبدأ به ذات ( امر خامس براى همين وضع شده ) به صورت انتزاعيه صرف مىباشد .
محمول بالضميمه : محمول بالضميمه يعنى عارض متأصل ، و علت نامگذارى آن اين است كه به انضمام حيثيت زائد بر ذات ، از ذات انتزاع مىشود هكذا قال فى الدرس الا انه خلاف الاصطلاح « 1 »
مثل ، جسم سفيد است ، طبق تعريف ، جسم فى نفسه سفيد نيست بلكه جسم مبدأ سفيدى را پيدا مىكند ، يعنى سفيدى به جسم منضم مىشود و ما سفيد را از ذات انتزاع مىكنيم و بر آن حمل مىنمائيم
در اصطلاح خارج محمول يعنى : مفهومى كه از ذات چيزى انتزاع شده و بر آن حمل گردد بدون اينكه چيزى بر موضوع بيفزايد و در برابر آن « محمول بالضميمه » قرار دارد كه محمول ، خود به خود هستى دارد ولى هستى خود به خودى او ، عين وجود در موضوع است چنانچه گوئيم جسم سفيد است ، و درستى اين سخن بسته به آن است كه سفيدى به جسم بپيوندد . « 2 »
1 ) مطالبى كه در اين قسمت از عبارت بيان مىشود ، همان مطلبى است كه در امر رانع ( چگونگى حمل صفات ثبوتيه بر خداوند ) بيان شد و مطلب جديدى نيست ، گفتيم صفاتى كه بر اللّه حمل مىشود مثل عالم وحى با او وحدت عينى و مصداقى دارند ولى تغاير آنها كه شرط ديگر حمل است به صورت مفهومى مىباشد و معانى اين گونه صفات
هامش
( 1 ) - حاشيه مرحوم مشكينى جلد 1 صفحه 296
( 2 ) - شرح اشارات و تنبيهات دكتر ملك شاهى جلد 2 صفحه 634