الثالث 1 )
[ امر سوم : ملاك حمل ]
ملاك حمل
1 ) ملاك حمل و جرى محمول بر موضوع همانطور كه قبلا نيز بيان كرديم اين است كه موضوع و محمول با يكديگر متحد باشند زيرا اگر موضوع و محمول باهم هيچگونه اتحادى نداشته باشند مستلزم حمل متباين بر متباين مىشود كه صحيح نيست .
اين اتحاد ميان موضوع و محمول به هر نحوى از انحاء كه باشد فرقى نمىكند . مثلا اگر بين موضوع و محمول اتحاد ( صدورى ) يا ( حلولى ) و يا اتحاد ( مصداقى ) يا اتحاد ( ماهوى و مصداقى ) و ديگر انواع اتحادها باشد براى صحت حمل محمول بر موضوع تفاوتى نمىكند .
همچنين موضوع و محمول بايد از جهاتى ديگر ، باهم اختلاف نيز داشته باشند زيرا اگر موضوع و محمول هيچگونه اختلافى باهم نداشته باشند ديگر دوئيت بين آن دو وجود ندارد و حمل شئى على نفسه بوجود مىآيد كه صحيح نمىباشد .
بطور مثال ميان مشتقات و ذوات اتحاد مصداقى وجود دارد و مىتوان گفت « زيد عالم » زيرا زيد با عالم در عالم خارج و مصداق اتحاد دارد و تغايرشان به صورت معنوى است يعنى مفهوم زيد با مفهوم عالم يكى نمىباشد در نتيجه ملاك حمل وجود دارد و حمل عالم بر زيد صحيح است .
گاهى علاوه بر اتحاد و وحدت مصداقى كه در بالا مطرح شد اتحاد ماهوى هم دارند مثل « انسان حيوان ناطق » در اينجا علاوه بر اينكه مصداق انسان با مصداق حيوان ناطق يكى است ، ماهيت و ذات انسان با ماهيت و ذات حيوان ناطق يكى مىباشد ولى