مقيدة بالوصف قوة 1 ) او فعلا 2 ) به 3 ) واقعا صدق الايجاب بالضروره . . .
لا يذهب عليت 4 ) :
زيرا ( بنابر برداشت آخوند از كلام صاحب فصول « 1 » ) موضوع در قضيه زيد كاتب ، اگر مقيد به محمول يا مفيد به عدم محمول در نظر گرفته شود ، قضيه ضرورى شده و انقلاب بوجود مىآيد مثلا اگر موضوع مفيد به كاتب باشد و ما بخواهيم محمول كاتب را بر آن حمل نمائيم چنين قضيهاى ضرورى است مانند « زيد الكاتب ، كاتب بالضروره » همچنين اگر موضوع مقيد به عدم كتابت باشد ، سلب كتابت از چنين موضوعى ضرورت دارد ، مانند « زيد به شرط عدم الكتابت ليس بكاتب بضروره » در نتيجه با اين بيان معلوم مىشود كه حق با محقق شريف است و اخذ مصداق شى در مفهوم مشتق موجب انقلاب قضيه ممكنه به ضروريه خواهد شد .
1 ) مثل زيد الكاتب بالقوه كاتب بالقوه بالضروره
2 ) مثل زيد الكاتب بالفعل بالضروره
3 ) وصف
[ رد آخوند بر صاحب فعول ]
4 ) مرحوم آخوند در رد كلام صاحب فصول مىفرمايند اينكه اگر موضوع مقيد به محمول يا مقيد به عدم محمول باشد باعث انحلال قضيه ممكنه به ضروريه مىشود اصلا ربطى به بيان محقق شريف در دعواى انقلاب ندارد و الا بايد قضيه ممكنه وجود نداشته باشد و تمام قضايا ولو ممكنه هم باشند ، منحصر در قضاياى ضروريه شوند .
هامش
( 1 ) - كلام صاحب فصول آن چيزى نيست كه مرحوم آقاى آخوند برداشت كردهاند عنايه الاصول جلد 1 صفحه 158 و 457