صحته 1 ) فى مثلهما 2 ) انما هو لاجل انه 3 ) اريد . . . به 4 ) باقيا فى الحال 5 ) و لو مجازا 6 ) .
شما را ثابت نمىكند و يا اگر مضروب و مقتول را بر فرد ما نقضى به صورت مجازى استعمال نمائيد مثل اينكه بگوئيد « زيد اليوم مقتولا » باز ادعاى شما ثابت نمىشود زيرا ما در مباحث قبلى عرض كرده بوديم كه جهت اصلى در بحث مشتق اين است كه بدانيم مشتق در اعم وضع شده يا در اخص يعنى درصدد تعيين موضوع له مشتق هستيم و اختلافاتى كه در ناحيه مبدأ هست كه در بعضى به صورت حقيقت مىباشد و در بعضى به صورت مجاز ، ضررى به بحث ما كه تعيين موضوع له مشتق است وارد نمىكند ، به عبارت ديگر اين گونه اختلافات فقط در ناحيه مبدأ مىباشد و ضررى به هيئت مشتق وارد نمىكند يعنى اينكه اگر مشتق به لحاظ حال تلبس استعمال شود تا معناى حقيقى را افاده كند و يا حال تلبس با حال اسناد هماهنگ نباشد تا معناى مجازى را برساند ، نمىتواند ملاك عمل براى تعيين موضوع له مشتق باشد .
1 ) سلب
2 ) مضروب و مقتول
3 ) شأن
4 ) مبدأ
5 ) حال تلبس . يعنى اگر مشتق را به لحاظ حال تلبس بر ذات حمل نمائيم باز ادعاى شما ثابت نمىشود
6 ) به اين صورت كه حال تلبس با حال اسناد هماهنگ نباشد ادعاى شما ثابت نمىشود زيرا مجاز در ناحيه مبدأ ايجاد مىشود نه هيئت مشتقات .
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 458
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٤٥٨