« رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ »
[ التين : 5 ] . و با لاء استثنائيه اخراج كرد آنانى را كه ايمان آوردهاند ، و عمل صالح كردهاند ؛ و در مرتبهء اول خود قرار دارند ، زيراكه به سبب اتيان ايمان و عمل صالح نفوس ايشان مقدس گشته است و در احسن تقويم مستقراند . و مر ايشان را اجر بىمنت است ، چنان كه مىفرمايد :
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ .
[ فصلت : 8 ]
سؤال : اگر گويند كه كثافت « 1 » جسمانى و كدورات نفسانى كدامست كه به سبب او انسان كه شريف و لطيف است كثيف « 2 » مىگردد ؟ جواب گوييم كه : كثافت « 3 » جسمانى آن است كه تن خود را به كبيره و صغيره بيالايد كه غير مرضى حق است سبحانه و تعالى ، همچو ارتكاب مسكرات و دخول در غير ملك و غيرهما از قبايح كه تعلق به خوارج دارد كه منجر به نار جهنم است ، چنان كه مىفرمايد : " ان الفاسقين لهم نار جهنم " « 4 » و كدورات نفسانى آن است كه وسوسهء شيطانى را د ( ر دل ) جا دهد ، و زبان ناطق خود را پا ( ك ) از كذب و د ( روغ ) و غيبت حفظ نكند ، و هرچه از اخلاق ذميمه در وى است از دل بدر نكند ، و از اطاعت و پيروى سنن و آداب آن حضرت صلى الله عليه و سلم بيرون رود ، و در اطاعت شيطان درآيد و به بلاى اشد از زنا كه اكبر فسق است و اعظم جريمه مبتلا گردد ، به مضمون : الكذاب لا امتى 89 و الغيبة اشد من الزنا .
( اى ) درويش ! آگاه باش و حفظ خود كن كه به اين مهلكه درنيفتى و هلاك نگردى . و جهد كن كه همان نوع كه آمده ( اى ) به همان نوع به روى .
تنبيه : نصيب درويش آن است كه مرتبهء اول خود را رعايت كند
و از دست ندهد ، تا درجات عالى او را حاصل شود ، حتى كه عالىترين درجات كه درجهء قطبيت است مر او را به حصول پيوندد چنان كه مذكور شد در شأن نسا . سهل همت باشد كه با وجود قدرت و استطاعت كاهلى كند و پيرو نفس باشد و از مقصود دور افتد و از زنان شرم ندارد و كمتر از ايشان باشد .
اى درويش ! بدانكه اوليا به مراتب عاليه كه مشرف شدهاند از مشك و عنبر سرشته نبودهاند ، بلكه از همان مايه كه مركب از عناصر اربع بوده است ، بودهاند ، اما از جهت مخالفت نفس و حفظ احوال خود و ضبط مهمات به آن مرتبهء رسيدهاند . تو نيز اگر اين كنى ، آن شوى .
هامش
( 1 ) متن تق ، نسخهء اصل : كسافت
( 2 ) - متن تق ، نسخهء اصل : كسيف
( 3 ) - متن تق ، نسخهء اصل : كسافت
( 4 ) آيه بدين صورت در قرآن كريم نيست .