چون « 1 » اكل از آدم « 2 » واقع شد ، حق جل و علا آدم را ازين سبب از مسكن معهود اخراج فرمود و به دنيا فرستاد . « 3 » كما قال :
« فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ »
« 4 » [ البقرة : 36 ] و حكمت درين آن بود كه از فرمان اين شجره و اكل از وى ثمرات و نتايج مختلفه پديد آيد ، به تخصيص نور محمدى و ذات پاك « 5 » احمدى به ظهور آيد كه افضل نتايج و اكمل ثمرات است و سبب تنظيم « 6 » و ترتيب عالم و وجود بنىآدم اوست ، چنان كه « 7 » فرمود : لولاك لما خلقت الافلاك و لو لاك لما خلقت الكون 1 . پس اصل همه موجودات فى الحقيقة اوست . و حكمت در آفرينش آدم و فرستادن او « 8 » به دنيا به سبب اكل ثمرهء شجرهء منهيهء « 9 » گندم آن بود كه در روى دنيا تخم كارد ، و ثمره بردارد . و بقدرة الله و كماله ، تخم در روى دنيا پاشيد و ثمره ديد ، بعضى بر كمال و بعضى بر نقصان و آنكه بر كمال بود به درجه اعلى رفت و قرار يافت ، و آنكه به نقصان « 10 » بود به دركه اسفل بماند . اگرچه « 11 » در تخليق تفاوت نيست چنان كه فرمود :
« ما تَرى فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ »
[ الملك : 3 ] و ليكن به سبب بعضى امور تفضيل بعضى بر بعضى در « 12 » درجات واقع شد و چنان كه فرمود :
« فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
دَرَجاتٍ »
[ البقرة : 253 ] پوشيده نماند كه اينها آنانند كه در مرتبهء
« لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ »
[ التين : 4 ] قايم ماندهاند ، و به دركهء
« أَسْفَلَ سافِلِينَ »
[ التين : 5 ] مردود نشدهاند ، و به مضمون :
« إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ »
[ التين : 6 ] عامل بودهاند ، لاجرم اين طايفه از خواص باشند « 13 » و از حقيقت كار خبر يابند و خبر دهند ، و عوام را متنبه سازند در حين « 14 » حيات ، اما « 15 » در مرتبهء ممات بعضى از دولتمندان كه به صفت روحانيت موصوف شده باشند از كثرت رياضت و مجاهده ، « 16 » از ارواح مقدسهء اين طايفه بهرهمند گردند و فايده يابند . ازآنجا است كه بعضى از اولياء الله ، از احوال مشايخ ماضيه رضوان الله عليهم نوشتهاند و تذكره « 17 » ساختهاند ، چنان كه مشايخ طبقات رضى الله تعالى عنهم اجمعين رخصت دادهاند و اشاره كرده « 18 » به بعضى از سعادتمندان آن سلسله كه از احوال و كرامات و مقامات ايشان ثبت يابد ، چون تذكرهء حضرت شيخ عطار « 19 » و فتوحات و نفحات كه به اين دولتمندان امر شد و كتابت يافت .
هامش
( 1 ) - ب : - چون
( 2 ) - ب : از آدم اكل
( 3 ) - ب : - و به دنيا فرستاد
( 4 ) - ب : + به دنيا فرستاد
( 5 ) - ت : + شيرين
( 6 ) - ب و ت : نظم
( 7 ) - ب : - چنان كه
( 8 ) - ب : - او
( 9 ) - ب : - منهيه
( 10 ) - ب : - و آنكه بر كمال . . . . بنقصان
( 11 ) - ب : اگر
( 12 ) - ت : بر درجات
( 13 ) - ت : خواص هستند
( 14 ) - ت : عالم
( 15 ) - ب : يا
( 16 ) - ب : - از كثرت . . . مجاهده
( 17 ) - الف ، ب : تذكر
( 18 ) - ب : كردهاند
( 19 ) - الف ، ت : - عطار