تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رشحات عين الحيات ( فارسي ) — صفحة 674

مساهمون:

ص٦٧٤
نامشان ذكر شده بطور شگفت‌انگيز در نام و لقب و نام پدر با يكديگر مشترك‌اند و از قضاى اتفاق هر دو تن نيز مدتى از عمر خود را در دربار سلاطين عثمانى گذرانده‌اند ، اين دو عالم و رياضىدان بزرگ : 1 - مولانا علاء الدين خواجه على بن محمد سمرقندى معروف به ملا على قوشچى كه گاهى او را فاضل قوشچى نيز گفته‌اند ، وى از مشاهير علماى رياضى و نجوم و كلام و مردى اديب و منجم بود . در سمرقند غالب علوم متداول زمان را فرا گرفت و هيئت و رياضيات را از قاضىزاده رومى و ميرزا الغ‌بيك آموخت و از كثرت تقرّبى كه در نزد وى داشت بخطاب فرزندى مخاطب بود ، او را به تكميل رصدخانه كه در سمرقند تأسيس كرد ، گماشت و قوشچى اين وظيفه را به يارى ديگر علماى رياضى و هيئت و نجوم به خوبى انجام داد و زيج الغ‌بيگى را كه به زيچ جديد معروف است به پايان رسانيد و پس از مرگ ميرزا الغ عازم حج شد و در تبريز مورد توجه اوزن‌حسن آق‌قويونلو قرار گرفت و از جانب وى به سفارت به دربار سلطان محمد فاتح به اسلامبول رفت و پس از انجام مأموريت به تبريز آمد و ديگرباره به اسلامبول بازگشت و از طرف سلطان عثمانى به مدرسى مدرسه اياصوفيه منصوب شد تا در سال 879 در همان‌جا درگذشت و در جوار قبر ابو ايوب انصارى مدفون گشت . 2 - مولانا علاء الدين على بن محمد طوسى و بقول صاحب رشحات معروف به مولانا على عران از بزرگان علما و حكماى قرن نهم بود پس از تكميل تحصيلات و تبحّر در علوم عقلى و نقلى در بلاد ايران راهى كشور عثمانى شد و در نزد دو تن از سلاطين عثمانى ، سلطان مراد خان ( 824 - 855 ) و سلطان محمد فاتح ( 855 - 886 ) مورد اكرام و احترام فوق‌العاده قرار گرفت نخست از جانب سلطان مراد خان به سمت مدرسى مدرسه بروسه برگزيده شد و آنگاه از طرف سلطان محمد فاتح تدريس مدرسه زيرك به او تفويض گشت و پيوسته مورد عنايت و توجه سلطان بود ولى سرانجام به عللى