دانا طى كرده باشد ، اين تخمى است كه در زمين دلها جز بدست يارى نظر عنايت حق نيفتد و ليكن هر كجا پديد آيد پرورش آن به نيابت حق به مرشد كه نايب او است حاجت افتد و لذا در سلوك راه دين و وصول بعالم يقين از شيخ كامل راهبر رهشناس صاحب ولايت و صاحب تصرف گزير نباشد . « 1 »
عز الدين محمود كاشانى كه از عارفان نامدار و صاحبنظر قرن هشتم است در كتاب مصباح الهدايه در فصل مربوط به معرفت مريد و مراد ، عقيده دارد : هر مريدى كه روح او با روح شيخ كامل مكمل كه به كلى از ارادت خود منسلخ شده باشد و خاصيت محبت الهى از شيخى ديگر ميراث يافته ، پيوند نگيرد ، هرگز به مرتبه محبوبى و مرادى نرسد و مقام ولايت و تصرف در ديگرى نيابد و اين است بيان احتياج مريد به مراد . « 2 »
وسيله ديگر سالك ، در سير طريق ، ذكر است و اين ذكر نيز هرگز به خود گوئى مؤثر نيفتاده و مفيد فايده نيست مگر آنكه ، آن ذكر را شيخ كامل مكمل آن را به سالك تلقين كرده باشد و به آن شيخ كامل نيز يدا به يد و صدرا به صدر از منبع نبوت و مخزن ولايت مطلقه رسيده باشد نه از طريق باطن و يا برحسب روحانيت « 3 » و لذا با توجه به آنچه كه گفته شد و همگى متكى بر عقايد و آراء اكثر بزرگان مشايخ طريقت است ، معلوم شد كه يك سالك طريق هرچند كه آماده و مستعد هم باشد ، جز در پرتو تربيت مستقيم مرشدى دانا و در مصاحبت شيخ روشنروان و دلآگاه كه صاحبنظر و ولى زمان خود باشد ،
هامش
( 1 ) - مرصاد العباد ص 127
( 2 ) - مصباح الهدايه ص 113 - 114
( 3 ) - مرصاد العباد ص 131 - بستان السياحة ص 375