مراحل سلوك را بپيمايند و به مرتبه كمال برسند .
سالك نيازمند پير و رهنما است : بر خلاف نظريه مذكور ، اكثر محققان اهل تصوف معتقدند كه بدون بيعت عامه و خاصه يعنى بىمبايعه جسمانى با انسان كامل ، سلوك ممتنع است و نسبت روحانى و نسبت اتصال معنوى كافى نخواهد بود ، سالك نه تنها بايد مقامات را طى كند ، بلكه در طى طريق وجود خود را تحت تصرف شيخ كامل قرار دهد و الا استعداد كمال انسانيت كه در نهادش به وديعه موجود است بدون تربيت پير و مراد فاسد خواهد شد .
پس سالك در طى مقامات خود به شيخ و مقتدائى نيازمند است كه ولى زمان خود باشد و قوت ولايت او ، در تصرف به مرتبه تكميل ناقصان رسيده باشد نه جنبه روحانيت يا نسبت باطنى پير و مرشد سلف كه مشايخ نقشبنديه مدعى آنند ، « 1 » شيخ ابى سعيد ابى الخير نيز در اسرار التوحيد هرجا كه سخن از سالك و سير و سلوك رفته ، گفته است كه سالك در سير طريق بىپير و مقتدا به جائى نخواهد رسيد ، اگر كسى در مقامات به درجه اعلاء رسد و بر غيب مطلع شود كه او را پيرى نبود از وى هيچچيز نيايد و مدار طريقت بر پير است كه :
الشيخ فى قومه كالنبى فى امته و محقق است كه به خويشتن به هيچ جا نتوان رسيد و آن كس كه تنها رود چون ديوى باشد در ميان بيابانى فرومانده ، نداند كه راه از كدام جانب است . « 2 »
صاحب مرصاد العباد نيز مىنويسد : چگونه ممكن است كسى بتواند به روحانيت بىواسطه غيرى به كمال برسد بىآنكه مقامات سلوك را بىرهنماى
هامش
( 1 ) - طرائق الحقائق ج 2 ص 49
( 2 ) - اسرار التوحيد ص 52 و 53 و 301 و 329 و 330 چاپ تهران