روزگار مىگذاشته ؟ و تنها قرينه و نشانهاى كه از تاريخ زندگانى وى بما داده اين است كه خواجه عبد الخالق هنگام پيوستن به خدمت خواجه يوسف همدانى ، بيست و دو سال « 1 » داشته است ولى چون معلوم نيست كه در چه سالى به خدمت خواجه يوسف همدانى پيوسته ، لذا هيچ گرهء از مشكل ما نمىگشايد از متاخران محمد دارا شكوه متوفى به سال 1070 در تاريخ سفينة الاولياء فوت خواجه عبد الخالق غجدوانى را به سال 575 هجرى نوشته است كه بصواب نزديك است ، زيرا اگر فرض كنيم كه خواجه يوسف همدانى در اواخر زندگانى يعنى بعد از سال 515 « 1 » كه در بغداد بوده به ماوراءالنّهر و خراسان رفته باشد و خواجه عبد الخالق نيز در همين اوان او را ملاقات كرده و چون هنگام ملاقات بيست و دو سال داشته ، در اين صورت تاريخ تولد او در حدود سال 493 خواهد بود كه تا سال 575 مدت زندگانى او 82 سال مىشود كه كاملا طبيعى است ولى اينكه مرحوم سعيد نفيسى « 2 » استاد فقيد دانشگاه تهران در مقدمه رساله صاحبيه تاريخ صحيح فوت خواجه عبد الخالق را سال 617 دانستهاند به نظر حقير درست نمىنمايد ، زيرا بفرض محال اگر خواجه ابو يعقوب يوسف همدانى را در آخرين سالهاى زندگانيش ملاقات كرده باشد باز هم در سال 617 سن او از يكصد سال تجاوز مىكند و اين قطعا درست نيست و به نظر اصح اقوال همان 575 است
هامش
( 1 ) - ذيل صفحه 42 اين مقدمه مراجعه كنيد .
( 2 ) - مرحوم سعيد نفيسى در سال اول مجله ( فرهنگ ايران زمين ) رسالهاى طبع و نشر كردهاند بنام ( صاحبيه ) كه خواجه عبد الخالق در مقامات پير و مرشد خود ، خواجه يوسف همدانى نوشته است كه اصالت انتساب اين رساله به خواجه به دلائلى كه در اينجا مجال بحث نيست مورد شك و ترديد است .