مناقب و فضائل و كرامات و خوارق عادات جمعى از بزرگان مشايخ صوفيه تا اوايل قرن دهم هجرى به زبان فارسى تاليف شده و در عين حال اولين كتابى است كه به زبان فارسى در شرح حال و ذكر مناقب و مكارم اخلاق و نقل سخنان حكمتآميز و نصايح سودمند پندآموز عدهاى از مشايخ يك سلسله از سلسلههاى صوفيه يعنى ( نقشبنديه ) اختصاص يافته كه از اين نظر در حد خود منحصر بفرد است .
اين كتاب مشتمل است بر يك ديباچه مختصر و كوتاه و شرح حال 95 تن از مشايخ سلسله نقشبنديه و خلفا و اصحاب ايشان و جمعى از مشايخ ترك كه غالبا پيروان مشرب و مكتب خواجه احمد يسوى بوده كه در حدود خوارزم و تركستان مىزيستهاند و ترجمه احوال و شرح مناقب خواجه عبيد اللّه احرار و فرزندان و ياران و نزديكان او و چون بقول مؤلف كتاب ، اصل مقصود و غايت منظور از تاليف اين كتاب ، ذكر شمايل و مناقب خواجه بوده از اين جهت قريب نصف از تمام كتاب ، به شرح حال و ذكر مناقب و سجاياى اخلاقى و نصايح و مواعظ او اختصاص داده شده است .
براى بهتر شناختن كتاب لازم است كه در ارزش كتاب از حيث صحت و سقم مطالب آن و نيز در اسلوب و شيوه و نگارش آن و نكات ديگر كه براى معرفت مطالب كتاب و معرفى آن ضرور است سخن گفته شود .
2 - مطالب كتاب و تدوين آن
: از جمله ارزشها و مزاياى اين كتاب آنست كه غالب مطالب و مضامين آن مخصوصا آنچه كه مربوط به شرح حال و سوانح ايام زندگانى خواجه عبيد اللّه احرار و فرزندان و اصحاب و كسان او است و نيز تمام مطالبى كه زير عنوان معارف و لطائف در معنى آيات قرآنى و احاديث نبوى و كلام اولياء و ذكر دقايق و حكاياتى از مشايخ متقدمين و