الاول ( 1 )
ان موضوع كل علم
1 ) معمولا در آغاز هر علمى رئوس ثمانيه مطرح مىشود ، وجه تسميه آن بخاطر اين است كه اين هشت مطلب ، منظور آن علم را بيان مىكنند و گويا رأس و اساس آن علمند ، رئوس ثمانيه عبارتاند از : تعريف - موضوع - غايت - فايده - رتبه - مسائل - عنوان يا فهرست - مدون . « 1 »
بطور خلاصه تعريفى از هريك از آنها بيان مىداريم :
تعريف : مثلا تعريف علم اصول : قواعدى است كه مجتهد بوسيله آن احكام شرعى را از منابع آن بدست مىآورد .
موضوع : موضوع هر علمى آن چيزى است كه از عوارض ذاتيه آن بحث مىنمايد يعنى از خواص و ويژگيهاى آن صحبت مىكند .
غايت : آن چيزى است كه علم براى آن وضع شده است .
فايده : آن چيزى است كه عائد محصل آن علم مىشود .
رتبه : در بين علوم ديگر مثل طبيعيات ، رضياضيات و . . . در چه جايگاهى قرار دارد .
مسائل : مطالب مختلفى كه در يك علم مورد بررسى قرار مىگيرد .
هامش
( 1 ) - رئوس ثمانيه در كتاب شرح اشارات و تنبيهات عبارتاند از :
غرض - منفعت - عنوان - مدون - از كدام گروه است - مرتبه آن علم در علوم - ديگر - تقسيم ابواب آن علم - طريقه ياد دادن . شرح اشارت و تنبيهات جلد 2 صفحه 639