كذالك الحاظ 1 ) . . . و بالجمله ليس المعنى 2 ) . . . لا يعتبر فى معناه لحاظه فى نفسه 3 ) . . . معناها 4 ) لحاظه 5 ) فى غيرها 6 ) آلة 7 ) . . . لحاظه فيه 8 ) موجبا لجزئية 9 )
1 ) منظور لحاظ آلى است
2 ) خلاصه اينكه وضع ، موضوعله و مستعمل فيه در حروف عام است مثلا حروف « من » و « على » براى ابتدا و استعلاى ملحوظ در ذهن وضع نشدهاند بلكه « من » براى ابتدا و « على » استعلاء وضع شده است .
همچنين كلمه « ابتدا » و « فوق » كه اسم هستند براى آنچه در ذهن ملحوظ است وضع نشدهاند و همانطور كه لحاظ استقلالى داخل در موضوع له ابتدا و فوق نيست و باعث جزئى شدن معناى اسمى نمىشود ، لحاظ آلى هم داخل در موضوع له « من » و « على » نيست و باعث جزئى شدن معناى حرفى نمىشود بلكه لحاظ آلى و استقلالى شرط و مسوع استعمال است .
3 ) هر سه ضمير به لفظ ابتدا كه اسم باشد برمىگردد
4 ) ضمير به كلمه برمىگردد
5 ) يعنى لحاظ كردن كلمه « من »
6 ) ضمير به كلمه برمىگردد
7 ) معطوف به غيرها و مفسر آن مىباشد يعنى لحاظ معنى در حروف ، آلى است
8 ) يعنى لحاظ استقلالى در معنى لفظ ابتدا
9 ) يعنى جزئيت معنى لفظ ابتدا
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 59
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٥٩