مع ان 1 ) المراد . . . انها 2 ) مما بنى عليها 3 ) الإسلام ، و لا ينافى 4 )
بر اين پنج چيز مطرح مىشود ، صحيح از آن موارد مدنظر شارع مىباشد چون اسلام بر صلاة و زكات . . . فاسد و باطل بنا نهاده شده است . « 1 »
1 ) جواب اختصاصى به دسته اول روايات
2 ) صحيح
3 ) صحيح
4 ) اين قسمت جواب توهمى است
در اين قسمت متوهم روى عبارت ( فأخذ الناس بالاربع ) تكيه كرده و مىگويد :
اگر شما مدعى هستيد كه اسلام بر موارد صحيح بنا نهاده شده ، پس چرا در روايت آمده كه فأخذ الناس بالاربع يعنى مردم چهار مورد اول را اخذ كردهاند و طبق بيان خود شما
هامش
( 1 ) - ممكن است در اين استدلال مناقشه شود به اينكه بنا شدن اسلام بر نماز و روزهى صحيح اقتضاى اين مطلب را ندارد كه الفاظ احكام شرعى در خصوص صحيح وضع شده باشند ، بلكه ممكن است مستعمل فيه الفاظ شرعى اعم باشد ، و اراده خصوصى صحيح مانند اراده فرد از كلى باشد ، نظير قول خداوند كه مىفرمايد ( و جاء من اقصى المدينه قصص - 20 ) فلا تجوز فيه و لا فى الاربع فيتم الاستدلال من انه لو كان الوضع للصحيح لزم التصرف فى لفظ الاربع . ( حقايق الاصول جلد 1 صفحه 75 )
نمىتوان از اين روايت مراتب صحيح را برداشت كرد زيرا روايت در مقام بيان اين مطلب است كه اسلام فى الجمله بر اين پنج چيز بنا نهاده شده است در مقابل عدم بناء ، نه اينكه در مقام بيان اطلاق باشد تا دلالت كند بر اينكه اين پنج چيز كه اسلام بر آن بنا نهاده شده خصوص مراتب صحيح است ، و اين روايت دقيقا مانند رواياتى است كه درباره ثواب جماعت يا ساير مستحبات وارد شده تا اينكه مردم راغب به آن ان اعمال گردند ، نه اينكه در مقام اطلاق باشد تا بشود اجزاءى را كه شك در اعتبار آنها داريم بر آنها مبتنى كرد . و من فكر نمىكنم محقق مذكور و غير ايشان ملتزم به چنين مطلبى باشند و اينگونه روايات درصدد بيان ترتب آثار فى الجمله هست در مقابل عدم ترتب اين آثار و به هر حال اين روايات و امثال آن دليل براى هيچيك از دو قول ( صحيح و اعم ) نيست . محاضرات آقاى محقق داماد جلد 1 صفحه 85