ان يكون حالها 1 ) . . . الى غير ذلك 2 ) ، مما لا شبهة « 1 » فى كونها 3 ) . . . فى الجملة 4 ) . . . الا انه 5 ) لم يضع 6 ) له 7 ) بخصوصه 8 ) . بل للاعم 9 )
1 ) الفاظ احكام شرعى
2 ) مثل سىسى ، ليتر ، كيلومتر و مايل
3 ) اسامى مقادير و موازين
4 ) يعنى اين اسامى مقادير و موازين هم در مورد فاقد و هم در مورد واجد به كار مىرود .
5 ) شأن
6 ) واضع لفظ را براى آن مقدار خاص وضع نكرد
7 ) مقدار خاص . يعنى موردى كه شامل تمام اجزاء و شرائط بشود
8 ) مقدار خاص
[ فرق بين قدر جامع چهارم و پنجم ]
9 ) با اين تعبير وجه فرق بين قدر جامع پنجم و چهارم مشخص مىشود . فرق بين اين دو وجه در اين است كه : در وجه قبلى گفتيم نياز به كثرت استعمال نيست ( آنجا كه فرمودند : من دون الحاجه الى كثرت الاستعمال ) ولى در اين وجه كثرت استعمال وجود دارد ( الا انه بالاستعمال كثيرا فيهما ) ، و ديگر اينكه در وجه سابق ، واضع الفاظ را براى تمام اجزاء و شرائط وضع مىنمايد ولى بعدا بخاطر تسامحى كه در عرف وجود
هامش
( 1 ) - وجه اين تعبير مشخص نشد ، بلكه ظاهر كلام فقها اين است كه وقتى مقدارى كه موضوع حكم شرعى است مورد استفاده و استعمال قرار مىدهند ، مثلا وقتى كيل ، وزن و مساحت را استعمال مىكنند ، مقدار تام را مد نظر گرفته و در آن به صورت حقيقى استعمال مىكنند و در ناقص از آن مقدار خاص به صورت مجازى استعمال مىنمايند ، پس كلمات فقها را در طهارة و صلاة و زكات و كفارات ملاحظه كن .
حقائق الاصول جلد 1 صفحه 65