و هو نفس موضوعات 1 )
[ رابطهى موضوع علم با مسائل آن ]
1 ) در اين قسمت مىخواهند بيان كنند كه موضوع علم رابطهاش با مسائل علم چيست :
بحث مبادى علم و مسائل علم در چند جا از كتاب رسائل نيز مطرح شده ما نيز ابتدا تعريفى از اين دو بيان مىداريم :
مسائل علم : پارهاى از قضاياى متفرقه كه تحت يك غرض واحد مندرج است را گويند .
مبادى علم : دو قسم مبادى داريم : الف ) تصورى ب ) تصديقى
الف ) مبادى تصورى مبادى هستند كه موجب شناخت موضوع و محمول مىشود .
ب ) مبادى تصديقه مبادى هستند كه موجب ثبوت محمول براى موضوع مىشوند .
بطور مثال براى علم اصول مبادى ديگرى نيز ذكر شده است .
1 - مبادى احكام : مباحثى كه از حقيقت و ماهيت حكم ، يا مباحثى كه از احوال و عوارض حكم بحث مىكند را گويند . مثل اينكه آيا وجوب شئى مستلزم وجوب مقدمه آن نيز هست يا نه . يا مثل اينكه آيا اجتماع امر و نهى جايز است يا نه ؟
2 - مبادى لغوى : مسائلى مثل حقيقت و مجاز ، مشترك و منقول و مترادف و همچنين مباحثى مثل علائم حقيقت و مجاز و . . . .
3 - مبادى منطقى : مباحثى كه در مورد جزئى ، كلى ، جنس ، فصل ، عرضى ، و مباحث قضايا مثل شرطيه ، شخصيه و طبيعيه بحث مىكند .