فى جامع واحد ، يؤثر الكل فيه 1 ) . . . و نحوهما 2 ) . و الاشكال 3 )
1 ) اثر واحد
2 ) قربان تل تقى . عمود دين « 1 »
3 ) اشكال شيخ انصارى به قدر جامع آقاى آخوند
[ اشكال شيخ انصارى به قدر جامع آخوند ]
شيخ انصارى مىفرمايند :
اين قدر جامع يا مركب است يا بسيط كه در هر صورت مورد اشكال واقع مىشود . اگر قدر جامعى كه شما معرفى كردهايد مركب باشد منطبق بر جميع افراد و مصاديق صحيح نخواهد بود ، زيرا مثلا اگر قدر جامع چهار ركعت باشد ، فقط نسبت به نماز افراد حاضر صحيح است ، ولى نسبت به شخص مسافر فاسد مىباشد ، و همينطور در مورد نماز شخص عاجز ، مثلا قيام جزء نمازاش نيست اما جزء نماز شخص قادر هست و لذا لازم درمىآيد كه اجزاء نماز شخص قادر نه عدد باشد اما اجزاء نماز شخص عاجز هشت يا هفت عدد . پس به هيچ وجه مركبى كه جامع جميع افراد نماز
هامش
( 1 ) - قدر جامع آقاى آخوند از سه مقدمه تشكيل شده است :
الف ) ما مىبينيم كه بر صلاة بما هو صلاة اثر واحدى مترتب مىشود كه اين اثر در تمام حالات و كيفيات از قبيل نمازهاى واجب و مستحب ، ظهر و عصر و آيات يكى مىباشد ، و آن اثر مىتواند عمود دين بودن و قربان كل تقى بودن و . . . باشد .
ب ) بايد بين مقتضى و مقتضا و اثر و مؤثر سنخيت باشد
ج ) بين واحد بما هو واحد و كثير بما هو كثير ، تعاند و تقابل هست و با اين تعاند محال است كه واحد از كثير صادر شود ، پس محال است كه مثلا « عمود دين » كه واحد به وحدت نوعيه است ، از متكثرات بوجود آيد ، پس ناچارا بايد كثرت به وحدت بازگردد تا سنخيت بين اثر و موثر و مقتضى و مقتضى حاصل شود .
با توجه به اين سه مقدمه نتيجه مىگيريم كه قدر جامع ، از جميع اشخاص اصناف صلاة صحيح ، كه از حيث اثر ، منشأ براى اين واحد نوعى هستند تشكيل يافته است ، و آن موضوع له لفظ صلاة مىباشد . تحقيق لاصول جلد 1