دربارهء تاريخ فوت قاضى صاعد در ميان منابع قديم ، ابن بشكوال بهطور صريح ماه شوّال سال چهار صد وشصت ودو هجرى را ذكر كرده وتاريخ روز فوت أو را معيّن نكرده است ؛ « 1 » فقط افزوده است كه أبو بكر يحيى بن سعيد حديدى فقيه بر جنازهء أو نماز گزارده . « 2 »
صفدى هم ، نه روز را تعيين كرده ونه ماه را ؛ بلكه فقط سال چهار صد وشصت ودو را به عنوان سال فوت قاضى صاعد آورده است . « 3 »
حاجى خليفه نيز در دو مورد فقط سال فوت را آورده ، امّا به اشتباه آن را سال 250 هجرى ذكر كرده است « 4 » وقاموس الأعلام تركى نيز كه فقط سال فوت را آورده آن را به اشتباه سال 350 هجرى ذكر كرده است . « 5 » همچنين شكيب أرسلان در يك مورد « 6 » سال فوت قاضى صاعد را 464 هجرى ذكر كرده كه بهنظر مىرسد غلط مطبعي بوده باشد . « 7 »
در منابع محقّقان معاصر ، عدّهاى مانند ابن بشكوال عمل كرده وفقط به ذكر سال 462 ق وماه شوّال پرداختهاند « 8 » وبرخى ديگر فقط سال فوت را ذكر كرده ، امّا از ماه آن يادى نكردهاند « 9 » .
در اين ميانه بستاني فوت قاضى صاعد را در شوّال 462 ق ذكر كرده وآن را با تاريخ ميلادي ( 13 تموز - 11 آب 1070 م ) برابر نهاده است « 10 » ؛ امّا سارتون فقط تاريخ ميلادي 16 ژوئن 1070 م را در باب فوت وى ذكر كرده كه ماه ششم از سال ميلادي مىشود وسال وماه هجرى معادل آن را نياورده است . « 11 »
غريزي در فهرست كتابخانهء اسكوريال « 12 » وهمچنين بروكلمان « 13 » وبه تبعيت از وى
هامش
( 1 ) . 2 / 232 .
( 2 ) . همان جا .
( 3 ) . 16 / 232 .
( 4 ) . 2 / 1083 ، 1096 .
( 5 ) . نك : ذيل مدخل « صاعد » .
( 6 ) . 2 / 28 ، پاورقى .
( 7 ) . نك : همو 2 / 12 .
( 8 ) . أرسلان ، 2 / 12 ؛ فرّوخ ، تاريخ الأدب ، 4 / 582 ؛ سوتر ، 107 / .
( 9 ) . پالنسيا ، 239 ؛ زركلى ، 3 / 186 ؛ سركيس ، 2 / 1182 ؛ سيد ، 3 ( 2 ) / 200 ؛ كحّاله ، 4 / 314 ؛ سزگين ، 62 /Vl.
( 10 ) . 3 / 280 .
( 11 ) . 1 / 890 .
( 12 ) . ( 142ll) .
( 13 ) . ( 585 /l , slaG، 419 /l , laG)