1 - رسالة في صلاة الجمعة على بن عبد العال كركى
[ مقدمه ]
محقق كركى
شيخ على بن عبد العال كركى ( م 940 ) معروف به محقق ثانى از چهره هاى علمى و سياسى چهار دههء نخست قرن دهم هجرى است كه همزمان با تأسيس دولت صفوى ، نقش فعالى در باز سازى فقه سياسى شيعه و هماهنگ ساختن آن با فضاى ايجاد شده پس از تأسيس اين دولت شيعى ، ايفا كرد . جاى ترديد نيست كه وى مورد توجه شاه اسماعيل بوده و به ويژه در ده سال نخست سلطنت شاه طهماسب به مقامات دينى بالايى در دولت صفوى دست يافته است . به علاوه ، وى افزون بر تلاشهاى شخصى خود ، توانسته است شمارى از شاگردان خود را وارد دستگاه قضايى و صدارت صفوى كند پس از وى فرزندان و نوادگانش در زمرهء عالمان برجسته ايران بوده و از ميان آنان فرزندش عبد العال و نوادهء دختريش شيخ حسين كركى در درباره صفوى تا حوالى سال 1000 هجرى نقش شناخته شدهاى داشتهاند .
طبعا بحث دربارهء نقش محقق كركى ، در ابعاد دينى ، فرهنگى و سياسى ، مجال مستقلى را مىطلبد . در اين باره مطالبى نوشته شده و باز هم جاى تحقيق و تتبّع فراوان است . « 1 » يكى از عرصه هاى فعاليت فرهنگى وى ، پرداختن به مسائل فقهى تازهاى بود كه به نوعى با مسائل حكومتى ارتباط داشت كه از آن جمله مىتوان به بحث خراج و نماز جمعه اشاره كرد . در بحث همكارى با حكومت نيز مباحثى را مطرح كرد كه از جهاتى تازگى داشت .
افزون بر اينها تلاش قابل توجهى هم در تبيين مبانى فكرى شيعه از خود نشان داد كه به همراه فعاليتى ساير علما ، تأثير قابل ملاحظهاى بر تغيير اوضاع مذهبى ايران از خود بر جاى
هامش
« 1 » ما در كتاب صفويه در عرصهء دين ، سياست و فرهنگ ، مجلد اول ، به طور پراكنده مطالب فراوانى دربارهء وى آوردهايم .