كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 72
لزوم إحراز الترك اللازم وجوب التحرز عنه ، و لا يكاد يحرز إلا به ترك المشتبه أيضا ، فتفطن . الرابع : إنه قد عرفت حسن الاحتياط عقلا و نقلا ، و لا يخفى أنه مطلقا كذلك ، حتى فيما كان هناك حجة على عدم الوجوب أو الحرمة ، أو أمارة معتبرة على أنه ليس فردا للواجب أو الحرام ، ما لم يخل بالنظام فعلا ، فالاحتياط قبل ذلك مطلقا يقع حسنا ، كان فى الامور المهمة كالدماء و الفروج أو غيرها ، و كان احتمال التكليف قويا أو ضعيفا ، [ و ارتكابش و عدم لزوم اجتناب از آن مىباشد ، زيرا « رفع ما لا يعلمون » و عقاب بدون بيان قبيح است ] ، ولى مقتضاى [ علم به تحريم و ] لزوم احراز ترك [ متعلق نهى ] ، وجوب احتراز از آن است ، و ترك حرام احراز نمىشود ، مگر با ترك تمام افراد [ معلوم الحرمه و ] مشتبه آن . [ پس ، احتياط و اجتناب از مشتبهات واجب است مگر آنكه موضوع را با اصل ، احراز كنيم ] . فتفطن . 4 . حسن احتياط مقيد به عدم اخلال به نظام اجتماع است چهارم : دانستيد كه ، حسن احتياط ، هم از نظر عقل است و هم از نظر نقل [ - شرع ] و ناگفته نماند كه احتياط بهطور مطلق [ - در همهء موارد ] حسن است ، حتى در موردى كه حجّت و دليل بر عدم وجوب ، يا بر عدم حرمت ، قائم باشد يا امارهء معتبرى بر فرد نبودن [ مصداق مشتبه ] ، براى واجب ، يا حرام ، در دست باشد ، ولى [ حسن احتياط ] تا جايى است كه به نظام [ اجتماع ] اخلال فعلى وارد نكند ، [ اما اگر به نظام ، اخلال وارد كند حسن ندارد ، نه عقلا و نه شرعا ] بنابراين ، تا پيش از حصول اخلال ، احتياط ، مطلقا [ - در همهء ابواب ] حسن دارد ، خواه در امور مهّم باشد ، مانند : خون [ مردم ] و فرج ، و يا در غير آن امور باشد ، [ امور مهم ، مانند آنكه دليلى اقامه شود كه عاصى در بار سوم كشته مىشود ، ولى به شرط آنكه احتياط ، سبب تعطيل حدود نشود ، و امور غير مهم ، مانند : ابواب طهارت و نجاست ] ، خواه احتمال تكليف قوى باشد ، يا ضعيف